Θυμάσαι την 5η του Νοέμβρη?

Η διαλεκτική της Ζωής είναι πάντα πολύ πιο πλούσια και πολύπλοκη απ’όσο τολμούμε να φανταστούμε. Όσοι επενδύουν τεράστια ποσά εμπιστοσύνης στα δίπολα σωστό/λάθος, καλό/κακό κλπ δεν σταματάνε να μένουν έκπληκτοι μπροστά στις ανατροπές που τους επιφυλάσσει η ζωντανή πραγματικότητα. Κάνουμε το «σωστό» για «λάθος» λόγους και το αντίστροφο, σκοτώνουμε για να ζήσουμε, καταπιέζουμε για να «απελευθερώσουμε» και πάει λέγοντας.

Γνωρίζω πολλούς έντιμους ανθρώπους (ή ιστορίες για κείνους) που πέρασαν τη ζωή τους παλεύοντας για την κοινωνική απελευθέρωση. Ανθρώπους που υπερασπίστηκαν το όνειρο που κρατούσαν στην καρδιά τους ακόμη και μπροστά στον ανακριτή, το στρατοδίκη, το βασανιστή ή το εκτελεστικό απόσπασμα. Κι όμως! Οι περισσότεροι απ’αυτούς το έκαναν πίνοντας νερό στο όνομα ανθρώπων που έκαναν ότι περνούσε από το χέρι τους για να δυσφημίσουν και να εξευτελίσουν το πρόταγμα της Ελευθερίας.

Τα σύμβολα, τα φετίχ και τα είδωλα έχουν μόνο την αξία που τους δίνουμε εμείς. Πολλές φορές δε, είμαστε πολύ γενναιόδωροι στη μοιρασιά. Με την ευκαιρία που μου δίνει η μέρα, γράφω αυτό το σημείωμα για μια τέτοια περίπτωση.

Το πρόσωπο του Guy Fawkes, κοσμεί εδώ και λίγα χρόνια χιλιάδες εφηβικά δωμάτια, γκράφιτι διαμαρτυρίας και πολιτικά πόστερ (στην Ελλάδα δε, συνδέθηκε και με τη δεκεμβριανή εξέγερση του 2008). Η μεταφορά στον κινηματογράφο του καταπληκτικού κόμικ «V for Vendetta» του Alan Moore θεμελίωσε στη μαζική κουλτούρα αυτό το περίεργο πρόσωπο σαν σύμβολο Αντίστασης και Ελευθερίας. Για κάποιους από μας αυτό είχε συντελεστεί κάποια χρόνια πιο πριν είτε λόγω του ίδιου του κόμικ είτε λόγω της συχνής χρήσης του προσώπου του Fawkes σε έντυπα του αναρχικού χώρου. Η φιγούρα του Guy Fawkes είναι για τους περισσότερους ο Εκδικητής που στο όνομά μας ανατινάζει (ή προσπαθεί έστω) τα κοινοβούλια των καταπιεστών μας. Ποια είναι η αλήθεια όμως πίσω από το συμβολισμό?

Είμαστε στην εποχή της συγκρότησης των εθνικών κρατών. Την εποχή που μια νέα κοινωνία προσπαθεί να αναδυθεί σε σύγκρουση με τον παλιό κόσμο των φεουδαρχών. Όπως μας εξηγεί ο γέρο-Ένγκελς, ο Μεσαίωνας είχε παραχώσει κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής στη θεολογία σε τέτοιο βαθμό που και οι κοινωνικές συγκρούσεις που ακολούθησαν ντύνονταν το ένδυμα της θεολογίας. Σ’αυτό το θέατρο της δημιουργίας εθνικών κρατών σε σύγκρουση με την κυριαρχία της Καθολικής Εκκλησίας και τον παπισμό, ένα μικρό ρόλο έχει ο ήρωάς μας ο Guy. Είναι όμως με τους «καλούς» ή τους «κακούς»?

Πάω να πατήσω πεπονόφλουδα τώρα, αλλά θα το τολμήσω κι όποιος καταλάβει μπράβο του! Είναι δύσκολο να τοποθετηθεί κανείς απέναντι στην Ιστορία με όρους καλού/κακού έτσι όπως το είπα μόλις πριν, αλλά όπως και να το κάνουμε στο μάτς Φεουδαρχία-Καπιταλισμός (εντός έδρας η Φεουδαρχία με την κερκίδα να την κερδίζει ο Καπιταλισμός) είμαι με τον Καπιταλισμό. Ναι-ναι, καλά άκουσες! Αυτό το απεχθές κοινωνικό σύστημα, που όπου να’ναι θα περάσει στο σκουπιδοντενεκέ της Ιστορίας, κάποτε έπαιξε προοδευτικό ρόλο. Η σύγκρουση αυτή πήρε σε αρκετές περιπτώσεις το χαρακτήρα ενός αγώνα του Καθολικισμού ενάντια στον Προτεσταντισμό, όπου ταυτίστηκε με τα νέα κινήματα.

Ο φίλος μας ο Guy Fawkes, μόλις είχε τελειώσει (ανεπιτυχώς) τη βρωμοδουλειά του εναντίον της εξέγερσης των Κάτω Χωρών κατά της κυριαρχίας της Ισπανικής Αυτοκρατορίας. Οι «Ολλανδοί» αγκάλιασαν τον αναδυόμενο Προτεσταντισμό σαν ένα όχημα ενάντια στον Καθολικισμό της Ισπανίας και της σκληρής καταπίεσης του Καρόλου Ε’ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και αργότερα του γιου του, Φίλιππου Β’ της Ισπανίας. Στην υπηρεσία του δεύτερου τέθηκε ο Guy στις Κάτω Χώρες, και γυρίζοντας στην πατρίδα του, συνέχισε τη μάχη κατά των Προτεσταντών. Την εποχή εκείνη, ο βασιλιάς της Αγγλίας,  Ιάκωβος Α’ ήταν αρκετά σίγουρος ότι έχει τη συμπάθεια (ή έστω την ανοχή) των καθολικών (παρά το ότι παίζει να είχε πάρει το θρόνο μέσα από τα χέρια της κόρης του Φιλίππου, αλλά δεν θα τα γράψουμε όλα εδώ, δες την ταινία «Elisabeth», για αρχή, αν βαριέσαι να ανοίξεις κανένα βιβλίο). Αβρότητες και περίπου ανακωχή με τους Ισπανούς και διαβεβαιώσεις προς τους καθολικούς ότι μπορούν να πιστεύουν ό,τι θέλουν αρκεί να μην το λένε παραέξω από το σπίτι τους και φυσικά να είναι πιστοί στο Βασιλιά. Τα καλά πράγματα κάποτε τελειώνουν όμως και ο Ιάκωβος ανακαλύπτει ότι η σύζυγός του -και βασίλισσα της Αγγλίας, Αννα- τα βρήκε με τους Παπικούς οι οποίοι προφανώς –παρά την επιφανειακή αδράνεια- δεν μπορούσαν να ανεχθούν την κυριαρχία των αιρετικών στην Αγγλία. Οργισμένος ως κερατάς λοιπόν σκληραίνει τη στάση του απέναντι στους καθολικούς και οι διώξεις παίρνουν ξανά μπρος.

Εδώ ξαναμπαίνει στην ιστορία ο Guy, ο οποίος στρατολογείται από μια ομάδα καθολικών συνωμοτών σε ένα απίστευτο σχέδιο. Την ανατίναξη της Βουλής των Λόρδων στην εναρκτήρια συνεδρίασή της την 5η του Νοέμβρη του 1605. Την ομαδική εξόντωση δηλαδή του Βασιλιά, της προτεσταντικής αριστοκρατίας, του ανώτερου κλήρου και κάθε αιρετικού που θα τιμούσε με την παρουσία του το γεγονός. Σε ένα υπόγειο, ακριβώς κάτω από το κτήριο της Βουλής, μεταφέρουν μια μεγάλη ποσότητα εκρηκτικών και αφήνουν τον εμπειροπόλεμο Guy υπεύθυνο για την πυροδότηση την κατάλληλη στιγμή.

Η ανθρώπινη Ιστορία μπορεί να ήταν τελείως διαφορετική σήμερα αν οι συνωμότες είχαν πετύχει. Όμως σχεδόν πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις βρίσκεται ένας προδότης, ένας βλάκας ή απλά κάποιος που δεν το βαστάει η καρδιά του (το αίνιγμα της ημέρας είναι να βρεις σε ποια κατηγορία ανήκουν εκείνοι που έδωσαν εντολή να μην ανατιναχθεί το κτήριο της «Μεγάλης Βρετάνιας» μαζί με τον Τσώρτσιλ και ολάκερο το ιμπεριαλιστικό σκυλολόι, στην Αθήνα του 1944…). Κάποιος λοιπόν (μόνο υποθέσεις υπάρχουν για το ποιος ήταν) γνωρίζοντας ότι μέσα στο κτήριο της Βουλής θα βρίσκονται και αδερφοί καθολικοί, αποφασίζει να τους προειδοποιήσει. Εκεί στραβώνει το πράγμα καθώς οι ευεργετηθέντες τα κάνουν πάνω τους και μέσα στη σύγχυση φανερώνουν το σχέδιο στους ανθρώπους του Ιακώβου.

Φαντάζεσαι τα μούτρα του Guy όταν αντί να δει το σύντροφό του να έρχεται με το μήνυμα της ανατίναξης, είδε τους άντρες της βασιλικής φρουράς να μπουκάρουν στο υπόγειο με άγριες διαθέσεις. Η ιστορία του τελειώνει στην αγχόνη, μετά από μια πλήρη και ταπεινωτική ομολογία που υπέγραψε με χέρι τσακισμένο από τα βασανιστήρια και ίσως τις τύψεις που άφησε να τον πιάσουν και δεν το άναψε το φυτίλι τινάζοντας στον αέρα και τους φρουρούς και τη Βουλή και τον ίδιο.

Ξανάρχομαι τώρα στα παραπάνω. Ο Guy Fawkes πολέμησε και υπερασπίστηκε τη «λάθος» πλευρά. Ήταν ένας συντηρητικός κατεργάρης, πιόνι στα χέρια ακόμη πιο συντηρητικών συνωμοτών. Από μια σπόντα της Ιστορίας όμως δεν πήρε τη θέση του στο ράφι με τους θλιβερούς Γκοτζαμάνηδες. Η επέτειος της μέρας που απέτυχε η συνωμοσία γιορτάζεται ανελλιπώς στην Αγγλία και χαρούμενα παιδάκια ανάβουν φωτιές και πυροτεχνήματα και χορεύουν (πολλά απ’αυτά φορώντας τη μάσκα με το πρόσωπο του Guy).

Δεν ξέρω γιατί αφού γνωρίζω όσα γνωρίζω για τον Guy Fawkes, συνεχίζω να τον συμπαθώ. Δεν ξέρω γιατί χαίρομαι κάθε φορά που βλέπω το stencil με το πρόσωπό του πάνω σε κάποιο τοίχο. Ίσως γιατί –παρά τα όσα πίστευε- ισχύει αυτό που λένε οι σύντροφοι αναρχικοί. Ίσως πράγματι να ήταν ο μόνος άνθρωπος που μπήκε στη Βουλή με έντιμες προθέσεις…

Remember, remember the Fifth of November,

The Gunpowder Treason and Plot,

I know of no reason

Why the Gunpowder Treason

Should ever be forgot.

Guy Fawkes, Guy Fawkes, t’was his intent

To blow up the King and Parli’ment.

Three-score barrels of powder below

To prove old England’s overthrow;

By God’s mercy he was catch’d

With a dark lantern and burning match.

Hulloa boys, Hulloa boys, let the bells ring.

Hulloa boys, hulloa boys, God save the King!

A penny loaf to feed the Pope.

A farthing o’ cheese to choke him.

A pint of beer to rinse it down.

A faggot of sticks to burn him.

Burn him in a tub of tar.

Burn him like a blazing star.

Burn his body from his head.

Then we’ll say ol’ Pope is dead.

Hip hip hoorah!

Hip hip hoorah!


Advertisements

Comments are closed.

Αρέσει σε %d bloggers: