Πονάει Ιδεολογία, κόβει Χημεία…

Η διάθεσή μου σε πολλά σχολεία, ανάμεσα σε πολλά αρνητικά, έχει και ένα θετικό. Μου δίνει τη δυνατότητα να «πιάνω το κλίμα» που επικρατεί στους συλλόγους (μέχρι εκεί δυστυχώς, γιατί ουσιαστικές σχέσεις με το σχολείο δεν μπορείς να έχεις όταν είσαι μουσαφίρης). Μ’αυτά που βλέπω λοιπόν μπορώ να πω ότι οι συνάδελφοι χημικοί ήδη αντιμετωπίζουν τα τραγικά αποτελέσματα των περικοπών στην ύλη της Χημείας καθώς η διδασκαλία της γίνεται όλο και πιο προβληματική.

Τα δύο κείμενα που παραθέτω πάνε λίγο πιο βαθιά το ζήτημα και προσπαθούν να καταδείξουν τους λόγους για τους οποίους η διδασκαλία της Χημείας υποβαθμίζεται και υπονομεύεται. Γιατί έτσι? Γιατί τώρα?

Το πρώτο είναι η ανακοίνωση της Αγωνιστικής Παρέμβασης εκπαιδευτικών Ν. Ηρακλείου και το δεύτερο δημοσιεύτηκε στο «Ριζοσπάστη» της 13ης Ιουλίου 2010.

Η ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΣΤΟΧΕΥΕΙ ΣΤΟΝ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ ΑΠΟΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

Η Χημεία είναι μια από τις επιστήμες που ερμηνεύει τους νόμους της Κίνησης και αλλαγής του φυσικού κόσμου, εδραιώνοντας μια στέρεη γνώση και καλλιεργώντας μια αφυπνισμένη συνείδηση στους εφήβους, ώστε αυτοί να είναι σε θέση – ως ώριμοι πολίτες – να αντιμετωπίσουν με ορθολογικό τρόπο τόσο τα φυσικά, όσο και τα κοινωνικά φαινόμενα, συνδέοντάς τα στην αδιάρρηκτη ενότητα της φυσικο-κοινωνικής εξέλιξης. Η χημεία δηλαδή, όπως και όλες οι φυσικές επιστήμες, εξοπλίζει τους μαθητές με τις απαιτούμενες γνώσεις, που θα τους επιτρέψουν να απορρίψουν τη μεταφυσική ερμηνεία του φυσικού και κοινωνικού κόσμου και συνακόλουθα να ενταχθούν στην κοινωνία, με όρους αναζήτησης της αιτιότητας της ποικιλομορφίας των φυσικών και κοινωνικών φαινομένων. Κατ’ επέκταση ένα τέτοιος γνωστικός εξοπλισμός συντελεί καθοριστικά στην αναίρεση του επιβαλλόμενου από την κυρίαρχη αστική τάξη προτύπου της παθητικής αποδοχής όλων των φαινομένων της κοινωνικής απόρριψης, αδικίας, φτώχειας και περιθωριοποίησης των πολλών, όπως επιτάσσει ο κεφαλαιοκρατικός νόμος της συσσώρευσης του κέρδους.

Αυτήν ακριβώς τη σκοπιμότητα έρχεται να υπηρετήσει το αντιδραστικό μέτρο της μείωσης της διδακτέας ύλης της Χημείας και των λοιπών μαθημάτων των θετικών επιστημών κατά 20%, στην κατεύθυνση της ισοπέδωσης βασικών κατακτήσεων του λαϊκού κινήματος στο θεσμό του σχολείου, που από τη φύση του βρίσκεται στην υπηρεσία της αστικής τάξης. Το αντιδραστικό αυτό μέτρο εκφράζει τα ιδεολογικά και κοινωνικά αιτήματα της οικονομικής ολιγαρχίας για υπνωτισμό της λαϊκής συνείδησης, ο οποίος αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιβολή της συνολικότερης αντιλαϊκής πολιτικής του κεφαλαίου σε αυτό το στάδιο της στυγνής επίθεσής του στα λαϊκά στρώματα, δηλαδή στο Ιμπεριαλιστικό. Έτσι, προετοιμάζεται το έδαφος για την επιβολή του μοντέλου της ευέλικτης πληροφορίας (4 κύρια μαθήματα και μαθήματα επιλογής), που από τη μια θα μειώσει το κόστος της εκπαίδευσης, λόγω της περικοπής των δαπανών για τη διδασκαλία βασικών κεφαλαίων, ενώ από την άλλη θα οδηγήσει στο εμπόριο της γνώσης περισσότερους μαθητές, που θα διεκδικήσουν ένα ανώτερο επίπεδο γνώσης, αποκλείοντας συγχρόνως τους πολλούς από θεμελιακές δυνατότητες ουσιαστικής ερμηνείας των βασικών ζητημάτων της ζωής.

Παρατηρήσεις στη νέα διδακτέα ύλη της Χημείας:

Παραθέτονται 3 χαρακτηριστικά παραδείγματα, τα οποία επιβεβαιώνουν αυτό τον αντιδραστικό χαρακτήρα του μέτρου της μείωσης της ύλης.

* Στην Α Λυκείου δε θα διδαχτούν οι καταστάσεις (υγρή, στερεή και αέρια) και οι δομικοί λίθοι της ύλης (άτομα, μόρια, ιόντα), στη βάση της λογικής των ήδη διδαγμένων από το Γυμνάσιο. Καταστρατηγείται δηλαδή, η βασική παιδαγωγική αρχή της δημιουργικής αφομοίωσης της γνώσης, καθώς στερείται η δυνατότητα από τους μαθητές, να τροφοδοτήσουν και να εμπλουτίσουν την ήδη αποκτημένη γνώση τους με περισσότερες πτυχές, στην κατεύθυνση μιας σφαιρικής κατανόησης του επιστημονικού αντικειμένου της Χημείας. Έτσι, υπονομεύονται οι στοιχειώδεις δυνατότητες πνευματικών κατακτήσεων των παιδιών από τα χαμηλά στρώματα και στρώνεται ο δρόμος για το μορφωτικό αποκλεισμό των πολλών.

* Στη Χημεία κατεύθυνσης της Β Λυκείου, όπου ο μαθητής απαιτεί περαιτέρω εμβάθυνση στους φυσικούς νόμους, η διδασκαλία δεν εστιάζει, όπως θα έπρεπε, στη συνολική θεώρηση, αλλά δίδει έμφαση στο μερικό, αποσυνδεόντάς το από το συνολικό, με το οποίο αποτελεί μια ενότητα. Συγκεκριμένα, ενώ δε διδάσκονται οι διαμοριακές δυνάμεις, οι δυνάμεις δηλαδή που δίνουν τη συνεκτικότητα στην ύλη, παραμένει στη διδακτέα ύλη το μέρος του δεσμού υδρογόνου, στη βάση μιας χρησιμοθηρικής σύνδεσης αυτής της πληροφορίας με κάποια άλλα μαθήματα. Καταργείται δηλαδή η δυνατότητα του μαθητή να χτίσει έννοιες, συνδέοντας το μερικό με το γενικό και αντίστροφα. Έτσι, η γνώση του παραμένει απλά στην εκμάθηση της μηχανικής εφαρμογής κάποιας πληροφορίας, που παραμένει μετέωρη, αφού ο μαθητής/τρια δεν έχει τη δυνατότητα της σφαιρικής σύλληψης του φαινομένου.

* Τέλος, στη Χημεία γενικής παιδείας της Β Λυκείου, αφαιρούνται όλες οι παρασκευές των ενώσεων που συναντά ο μαθητής στο συγκεκριμένο μάθημα. Ταυτόχρονα, όμως, διατηρούνται στην ύλη της πανελλαδικά εξεταζόμενης Χημείας της Γ τάξης. Η συγκεκριμένη λογική έχει διπλή στόχευση: από τη μία σταματά να διδάσκεται η βασική αρχή της Χημείας και της φύσης, δηλαδή του ποιοτικού μετασχηματισμού της ύλης κάτω από ευνοϊκές συνθήκες και από την άλλη αυξάνεται η ανάγκη για εξωσχολική διδασκαλία, μιας και για πρώτη φορά ο μαθητής θα έρχεται σε επαφή με αυτή τη λογική στην απαιτητική – από κάθε άποψη – σχολική χρονιά της τελευταίας τάξης του Λυκείου.

Αναδεικνύεται λοιπόν ότι η περικοπή της ύλης των Φυσικών Επιστημών έρχεται να συμπληρώσει το παζλ των αποκρουστικά αντιλαϊκών μέτρων, που στοχεύουν στην εκμηδένιση της μορφωτικής δυνατότητας των λαϊκών στρωμάτων και στην επίταση των ταξικών φραγμών στη γνώση. Γιατί όπως αναλύθηκε παραπάνω, η περικοπή αυτή εδραιώνεται στο αίτημα της αστικής τάξης για τη μορφωτική περιθωριοποίηση και κοινωνική αποδυνάμωση των εργατολαϊκών στρωμάτων, των οποίων η μορφωτική δυνατότητα πρέπει να είναι περιορισμένη, για να περιοριστεί συνακόλουθα και η διεκδικητική κοινωνική τους δράση.

Απέναντι σε αυτή τη μεσαιωνικού χαρακτήρα στόχευση της οικονομικής ολιγαρχίας οφείλουμε να αντισταθούμε με ένα ενιαιο-μετωπικό αγώνα, που δε θα συσπειρώνει μόνο τους άμεσα εμπλεκόμενους (εκπαιδευτικούς, γονείς, μαθητές), αλλά το σύνολο των εργαζομένων. Γιατί η αντίσταση στην καπιταλιστική βαρβαρότητα και η κατοχύρωση των λαϊκών μορφωτικών, εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων απαιτεί αφυπνισμένη συνείδηση και ενωτική πάλη.

Αγωνιστική Παρέμβαση εκπαιδευτικών Ν. Ηρακλείου

Για τη μείωση της ύλης στο μάθημα της Χημείας

Στόχος να ξεφύγει η διδασκαλία της Χημείας από τις αυστηρές αρχές της επιστήμης

Η προσπάθεια εναρμόνισης της Χημείας με τα «σύγχρονα» διεθνή δεδομένα έχει ξεκινήσει από το 1997, όταν κυκλοφόρησαν τα αναμορφωμένα βιβλία του Γυμνασίου, όπου γινόταν αναφορά στο αναλυτικό πρόγραμμα της Χημείας της Αυστραλίας, του οποίου σκοπός είναι «να ξεφύγει η διδασκαλία της Χημείας από τις αυστηρές αρχές της επιστήμης»! Αυτός ο στόχος πραγματοποιείται διδακτικά με τη διαδικασία της αναπλαισίωσης, δηλαδή της παραποίησης της επιστημονικής γνώσης, την αντικατάσταση των επιστημονικών εννοιών από ψευδοέννοιες, την εστίαση στην ποιοτική εξήγηση των χημικών φαινομένων, την αποδυνάμωση της ατομικής θεωρίας, ενώ οι μαθητές καλούνται να κατασκευάσουν την «ατομική» – δηλαδή υποκειμενική – αντίληψη για τα φαινόμενα.

Η Χημεία, η επιστήμη που εξετάζει τις ποιοτικές αλλαγές των υλικών συστημάτων, που προκύπτουν ως συνέπεια της αλλαγής της ποσοτικής τους σύστασης, διδάσκεται εστιάζοντας στο ποιοτικό επίπεδο! Αφαιρούνται ακόμα και απλοί ποσοτικοί υπολογισμοί στα διαλύματα. Η διδασκαλία προσανατολίζεται στη μακροσκοπική εξήγηση των φαινομένων, ενώ ταυτόχρονα υποβαθμίζεται οποιαδήποτε εξήγηση σε μικροσκοπικό επίπεδο, διότι η ατομική θεωρία έχει καταρριφθεί, ενώ η ύπαρξη των ατόμων αμφισβητείται, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στα σχολικά βιβλία… Αυτή η αντίληψη είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία παρανοήσεων στους μαθητές στις βασικές έννοιες, όπως άτομο, στοιχείο, ιόν, μόριο, χημική ένωση, χημική αντίδραση και η σύγχυση ενισχύεται από τη διδασκαλία ψευδοεννοιών, όπως απλή ουσία, σύνθετη ουσία, βαθιά μεταβολή.

Αφαιρούνται βασικές έννοιες

Και ενώ ο τρόπος διδασκαλίας των βασικών εννοιών στο Γυμνάσιο είναι υπεύθυνος για τη δημιουργία παρανοήσεων, οι βασικές έννοιες (δομικά συστατικά της ύλης και ταξινόμηση της ύλης) αφαιρούνται από την Α’ Λυκείου. Είναι αρκετά αυτά που διδάχθηκαν οι μαθητές στο Γυμνάσιο… Αρα, οι μαθητές θα τελειώνουν την Α’ Λυκείου χωρίς να κατανοούν απλά φαινόμενα, όπως γιατί η ζάχαρη όταν διαλύεται στο νερό δεν εξαφανίζεται, γιατί ο πάγος όταν λιώνει δεν αλλάζει η ποσοτική σύσταση των δομικών του συστατικών. Αφού δε χρειάζονται άτομα, μόρια ή ιόντα για να εξηγηθούν οι χημικές μεταβολές της υλικής πραγματικότητας, «αφαιρείται» και η ονοματολογία.

Πολλές φορές επιλέγεται ο πλέον δύσκολος, αποστεωμένος, μαθηματικοποιημένος και ασυνάρτητος τρόπος επεξεργασίας ενός θέματος, ώστε να θεωρηθεί αναγκαία η μείωση της ύλης, που συνιστά στρατηγικό στόχο των αναδιαρθρώσεων και μέσο ανώδυνης εκτόνωσης της δυσαρέσκειας μαθητών, γονιών και εκπαιδευτικών. Γι’ αυτό πραγματοποιείται μεγαλύτερη μείωση της ύλης στις Φυσικές Επιστήμες στο Δημοτικό, στα Μαθηματικά της Ε’ και Στ’ Δημοτικού, στη Φυσική του Γυμνασίου. Αποκορύφωμα αυτής της κατάστασης είναι το βιβλίο Χημείας της Γ’ Γυμνασίου, όπου επιλέχθηκε η διδασκαλία χημικών αντιδράσεων σε ιοντική μορφή, δύσκολη προσέγγιση ακόμα και για μαθητές Β’ – Γ’ Λυκείου θετικής κατεύθυνσης, για να προταθεί μείωση της ύλης κατά 41%! Επιπρόσθετα, αναδιατάσσεται η ύλη της Γ’ Γυμνασίου για να εστιάσει στις ενώσεις του άνθρακα, λαμβάνοντας υπόψη ότι το μάθημα διδάσκεται μία ώρα την εβδομάδα, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ενότητες, όπως τα οξέα, βάσεις, πεχά, περιοδικό σύστημα να μη διδαχθούν ή να διδαχθούν περιληπτικά. Αργότερα, στην Α’ Λυκείου το πεχά αφαιρείται γιατί διδάσκεται στο Γυμνάσιο…

Ο τομέας της σύνθεσης των οργανικών ενώσεων ήταν πάντοτε στο στόχαστρο των αναδιαρθρώσεων, διότι στον τομέα αυτό δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει την ύπαρξη των ατόμων. Πραγματικά κάποιες παρασκευές οργανικών ενώσεων στη Β’ Λυκείου δεν είχαν καμιά πρακτική εφαρμογή στο εργαστήριο, αυτός όμως δεν είναι λόγος για να αφαιρούνται οι παρασκευές σχεδόν όλων των οργανικών ενώσεων.

Απαξιώνεται η γνώση

Το ζήτημα της μείωσης της ύλης των θετικών επιστημών δεν είναι μόνο ποσοτικό ζήτημα, αλλά και ποιοτικό, σχετίζεται με το κατά πόσο το συγκεκριμένο περιεχόμενο παρέχει μια επιστημονική κοσμοθεώρηση για τον υλικό κόσμο. Οποιοδήποτε βιβλίο και αναλυτικό πρόγραμμα που καλεί το μαθητή να κατασκευάσει την υποκειμενική του αντίληψη για τα φαινόμενα, που αμφισβητεί την ύπαρξη των ατόμων, που θεωρεί ότι καταρρίφθηκε η ατομική θεωρία, που υποβαθμίζει το περιοδικό σύστημα σε μέθοδο ταξινόμησης βιβλίων στα ράφια βιβλιοπωλείου, δεν μπορεί να δώσει μια σφαιρική επιστημονική αντίληψη για τα φαινόμενα του υλικού κόσμου. Οι μαθητές στο Λύκειο και αργότερα στο Πανεπιστήμιο θα προσπαθούν να μάθουν Χημεία χωρίς άτομα, με συγχύσεις σε βασικές έννοιες, χωρίς να έχουν κατανοήσει την ενότητα ποσότητας και ποιότητας των υλικών συστημάτων. Και μετά φταίνε οι μαθητές που αποστρέφονται τη Χημεία, φταίει ο δημόσιος χαρακτήρας του σχολείου, φταίει που δεν πληρώνουν οι μαθητές, γι’ αυτό και δε μαθαίνουν…

Με τη μείωση της ύλης, η κυβέρνηση προσπαθεί επίσης να αποπροσανατολίσει το λαό πατώντας στο αναμφισβήτητο φόρτωμα της ζωής των μαθητών, αποκρύπτει τους βασικούς της στόχους, που είναι η απαξίωση της γνώσης, η υποκατάστασή της από δεξιότητες, που καθιστούν τη μάθηση ατομική ευθύνη για να θεωρηθεί αναγκαία η διά βίου μάθηση.

Απάντηση και στο μορφωτικό μεσαίωνα

Η επίθεση αυτή είναι άμεσα συνδεδεμένη με την εξέλιξη της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης. Διότι με αυτόν τον τρόπο υλοποιείται ο βασικός σκοπός του αστικού κράτους, που εκφράζεται τόσο στη δομή όσο και στο περιεχόμενο της εκπαίδευσης, που είναι η παραγωγή φτηνού εργατικού δυναμικού που δεν έχει και δε διεκδικεί δικαιώματα ώστε να αποδίδει το μέγιστο κέρδος στους εργοδότες.

Απάντηση στο μορφωτικό μεσαίωνα είναι η οργάνωση της ανυπακοής σε κάθε σχολείο, σε κάθε σχολική αίθουσα, σε κάθε μάθημα, για τη διεκδίκηση του σχολείου των σύγχρονων λαϊκών αναγκών, στην κοινωνία που θα καταργήσει την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Διότι μόνο αυτή η κοινωνία κατοχυρώνει την επιστημονικότητα της γνώσης, δεν απαξιώνει τον άνθρωπο και θεωρεί τη μόρφωσή του δικαίωμα.

Ριζοσπάστης 13/7/2010

Advertisements

Comments are closed.

Αρέσει σε %d bloggers: