Déjà vu

ElspilarsdelasocietatΔεν είναι λίγες οι φορές που κάποιος, έχοντας ζήσει μια μεγάλη απογοήτευση από μια σχέση, προβάλλει επίμονα τα χαρακτηριστικά της σε όλες τις μελλοντικές απόπειρες οικοδόμησης σχέσεων, με αποτέλεσμα να τις υπονομεύει ο ίδιος. Αυτό στην πραγματικότητα σημαίνει ότι δεν έχει διδαχτεί τίποτα από τις εμπειρίες του, ότι δεν μπόρεσε να τις χωνέψει. Χωρίς να μπορεί να αντιληφθεί τι ακριβώς πήγε στραβά (όχι μόνο εξ αιτίας του/των απέναντι, αλλά και του ίδιου), αρκείται στο να «βλέπει τα σημάδια» της επερχόμενης καταστροφής και προσπαθώντας ανέντιμα απλά να τα αποφύγει τα κάνει σαλάτα, διαβεβαιώνοντας ταυτόχρονα τη συνείδησή του ότι θα προσπαθούσε περισσότερο αν δεν ήξερε από την αρχή πού ακριβώς θα καταλήξουν τα πράγματα.

Δεν μου αρέσει να δίνω συμβουλές και δεν θ’αρχίσω τώρα, ειδικά για ζητήματα ανθρώπινων σχέσεων. Μια παρατήρηση μόνο θα κάνω γιατί κάπου πρέπει να τα πω. Η νοοτροπία που σκιαγράφησα παραπάνω μοιάζει εξωφρενικά και εκνευριστικά με κείνη πολλών συντρόφων (όλων των χώρων) στο πώς αντιμετωπίζουν τα φαινόμενα της εποχής μας και τα καθήκοντα που πέφτουν στις πλάτες μας.

Το έχω ήδη βαρεθεί. Στ’αλήθεια. Δεν προλαβαίνει να ξεμυτίσει μια καινούργια κατάσταση, κι αμέσως σηκώνεται ένα σύννεφο γιαλατζί ιστορικής μνήμης για να μας θυμίσει ότι «κάπως έτσι» («κάπως» μα όχι «ακριβώς») ξεκίνησαν όλες οι μεγάλες καταστροφές για την ανθρωπότητα. Καμιά φορά νιώθω ότι όλα αυτά που γίνονται γύρω μας είναι για ορισμένους ακόμη μια ευκαιρία για να συγγράψουν ένα ακόμη πόνημα το οποίο μετά το 48ωρο γύρο του στα «κοινωνικά» (άλλο κι αυτό!) δίκτυα θα πεταχτεί στον «κάλαθο με τις εξυπνάδες», έχοντας όμως αναβαθμίσει το συγγραφέα στον κύκλο όλων ημών των γιαλατζί συγγραφέων, γιαλατζί ιστορικών, γιαλατζί φιλοσόφων του www.

Είναι όλο αυτό το πράγμα κάποιο είδος «ιστορικής μνήμης»? Με τίποτα! Επιλεκτικές ιστορικές αναφορές, ρετουσαρισμένες ώστε να ταιριάζουν με την αναλογία που επιχειρείται να θεμελιωθεί, υπερβολές κάποιων στοιχείων και υποβάθμιση άλλων, όλα αυτά δεν έχουν τίποτα να κάνουν με την Ιστορία. Πολύ περισσότερο, η «ιστορική μνήμη» είναι αναγκαστικά συλλογική και δεν πρέπει να τη μπερδεύουμε ούτε με το τελευταίο πράγμα που διαβάσαμε σε ένα υπέροχο βιβλίο που μας έδωσε ένα φιλαράκι ούτε με τις συλλογικές φαντασιώσεις και υστερίες. Σ’αυτό το τελευταίο θα’θελα να μείνω για λίγο. Συχνά, ειδικά σε περιόδους κρίσης, οι άνθρωποι αναφέρονται σε ένα -φτιασιδωμένο κατά πώς τους συμφέρει- παρελθόν για καλό ή για κακό. Κάποιοι μπορεί να ονειρεύονται ότι οι άνθρωποι ζούσαν καλύτερα σε φάρμες-κομμούνες (πότε έγινε αυτό?), κάποιοι αναπολούν τις εποχές που ο πρίγκιπας σκότωνε το δράκο κι έσωζε το κορίτσι (όχι και πολύ ευχάριστο για το δράκο…), κάποιοι άλλοι αποδίδουν μαγικές ιδιότητες σε ένα εθνικό νόμισμα και φαντάζονται τη ζωή τους αυτόματα καλύτερη αν επιστρέψουν σ’αυτό, κάποιοι άλλοι απλά «επί 7ετίας είχαμε τάξη» κλπ κλπ. Η ίδια αντιμετώπιση παρατηρείται και για το κακό: οποιαδήποτε αντιδραστική μεταρρύθμιση ή επιβολή αντιμετωπίζεται ως «επιστροφή στο Μεσαίωνα» ή απλά «Μεσαίωνας», από ανθρώπους που η εικόνα που έχουν για το Μεσαίωνα έχει διαμορφωθεί κυρίως από το Game of Thrones.

Μιλάω πολύ σοβαρά όταν λέω ότι ακούω τη λέξη «Βαϊμάρη» και μου ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι. Πέφτουν δακρυγόνα? «Βαϊμάρη!» οι σύντροφοι! Περνάνε νύχτα τα αντιδραστικά νομοσχέδια? ξανά «Βαϊμάρη!» οι σύντροφοι! Φτιάχνουν οι από πάνω τις κυβερνήσεις που θέλουνε χωρίς να ρωτήσουν κανέναν? «Βαϊμάρη! Βαϊμάρη!» οι σύντροφοι, λες και πρόκειται για κάποιο μάντρα ή ξόρκι που άμα το ξεστομίσεις θα λύσεις τα μάγια του κακού καπιταλισμού.

Δεν πρόλαβαν να βγουν στο δρόμο οι τραμπούκοι της ΧΑ και κάποιοι έσπευσαν να τους ονομάσουν «τάγματα εφόδου», τίτλο που με ευχαρίστηση αποδέχθηκαν, όπως αποδεικνύεται κι από τις δηλώσεις του αρχηγού τους (και λογικό είναι, μιας και ο τίτλος τους δίνει «πόντους» που δεν έχουν). Freikorps, τους ονόμασαν άλλοι, ενώ δεν έλειψαν κι εκείνοι που παρομοιάζουν ήδη τον αρχηγό της ΧΑ με το Χίτλερ. Και ποιά είναι η απάντηση σ’αυτό το φανταστικό παρελθόν που ξαναζούμε? Μα φυσικά ένα επίσης φανταστικό παρελθόν! Ένα «νέο ΕΑΜ», μια «νέα ΕΔΑ», οτιδήποτε. Ομολογώ ότι μου προκάλεσε σοκ η πανηγυρική διακίνηση (λίγο πριν τις εκλογές της 6/5/2012) ενός βίντεο με την ομιλία του Φλωράκη στο Σύνταγμα ως επικεφαλής του ενιαίου Συνασπισμού, και μάλιστα με λεζάντες «να τι μπορούμε να καταφέρουμε αν ενωθούμε» και άλλα φαιδρά…

(Ανοίγω εδώ μια παρένθεση για να σημειώσω κάτι αστείο που συμβαίνει στους φοιτητές Ιατρικής. Όλως παραδόξως φαίνεται ότι το σύνολο του περίγυρού τους βασανίζεται από τις ασθένειες για τις οποίες μελετούν εκείνη την περίοδο. Φίλοι της Ιατρικής ήταν συνήθως ικανοί να διαγνώσουν προχωρημένο και άγριο καρκίνο σε ένα ολόκληρο τραπέζι στη φοιτητική λέσχη, μόνο και μόνο επειδή έδιναν το αντίστοιχο μάθημα σε λίγες μέρες!!!)

Εδώ και λίγο καιρό λοιπόν, και ειδικά μετά τη χθεσινή βόμβα στο Mall, η νέα αγαπημένη μας φράση είναι η «Στρατηγική της Έντασης». Σε κάθε ευκαιρία θυμίζουμε ότι έχουμε ιστορικά παραδείγματα όπου οι από πάνω προβόκαραν συνειδητά το κίνημα ώστε να το καθυποτάξουν ή να το οδηγήσουν σε σπασμωδικές ενέργειες, σε κάθε περίπτωση να το αδρανοποιήσουν. Προφανώς και είναι κάτι που πρέπει πάντα να έχουμε στο μυαλό μας, αλλά ξέροντας σε τι πράγμα αναφερόμαστε κάθε φορά. Τι κίνημα είχαμε τότε και ποιές οργανώσεις το κάλυπταν πολιτικά? Πόσο εύκολα υιοθέτησε η άρχουσα τάξη αυτή τη στρατηγική και με τι ρίσκα? Πέτυχε αυτή η κίνησή τους όπου και όποτε εφαρμόστηκε ή μήπως υπάρχουν και περιπτώσεις που το κίνημά μας τη μετέτρεψε σε μπούμερανγκ? Πολλά είναι τα ερωτήματα και πολλές οι αναλογίες που πρέπει να τηρούνται προσεχτικά, αλλιώς το μόνο που πετυχαίνουμε είναι να δημιουργούμε ένα μοιρολατρικό πλαίσιο: Στην Ιταλία, με τη «Στρατηγική της Έντασης» έσβησαν την Επαναστατική Αριστερά και καθυπόταξαν την Ρεφορμιστική Αριστερά άρα το ίδιο θα συμβεί κι εδώ. Η υποτιθέμενη «ιστορική μνήμη» σαν αυτοεκπληρούμενη προφητεία ή προαναγγελία ήττας…

Δεν συνηγορώ υπέρ μιας χειροτεχνικής αντιμετώπισης των καθηκόντων μας. Πολύ περισσότερο, δεν πιστεύω ότι μπορούμε να φτάσουμε μακριά χωρίς να χωνέψουμε τις ιστορικές εμπειρίες του κινήματός μας. Ίσα-ίσα, η διατήρηση, η εμβάθυνση και το ζωντάνεμα των εμπειριών του κινήματος της Απελευθέρωσης, από το Σπάρτακο μέχρι το Μάη του ’68, είναι μέσα στα κύρια καθήκοντά μας. Κι επειδή έγραψα κάτι για το φαντασιακό πριν και δεν θέλω να παρεξηγηθώ, σου λέω ότι μέρος αυτής της συλλογικής μας μνήμης είναι και οι μύθοι και τα τραγούδια για την Ελευθερία (στο δικό τους πλαίσιο όμως). Η κουλτούρα μας και η συγκρότησή μας δεν εξαντλείται μόνο «στου Μαρξ τους τόμους», αλλά φτάνει και στον Αβραάμ που στάθηκε απέναντι στο Γιαχβέ (Γεν 18, 23-32), το Ρομπέν των Δασών που οι πλούσιοι και άδικοι δεν μπόρεσαν ποτέ να πιάσουν, και τον Tom Joad είτε στο Steinbeck είτε τραγουδισμένο από το Guthrie και το Boss. Άλλο οι μύθοι όμως και άλλο οι φαντασιοκοπίες και οι υστερίες, ελπίζω να γίνομαι κάπως κατανοητός.

Στην ταινία «Η Μέρα της Μαρμότας», ο θεϊκός Bill Murray ζει ξανά και ξανά την «ίδια» μέρα. Από ένα σημείο όμως και μετά η μέρα παύει να είναι η «ίδια» γιατί εκείνος ενεργεί διαφορετικά μέχρι που τελικά καταφέρνει ακόμη και να σπάσει τον κύκλο. Ε, λοιπόν, όσοι νομίζουν ότι ζούμε τη «Βαϊμάρη», ότι απέναντί μας έχουμε αμέτρητες ορδές SA, ότι το κράτος μπορεί να κάνει ό,τι θέλει και όποτε θέλει, ας κάτσουν σπίτι. Δεν έχει τίποτα να δουν που δεν το έχουν ήδη δει. Όπως διάβασαν και στο βιβλίο, ακολουθεί η σκληρή καταπίεση, η επικράτηση του Ναζισμού, η Βαρβαρότητα της «τελικής λύσης» και του Πολέμου. Επειδή όμως είμαστε άνθρωποι ζωντανοί που «δηµιουργούν τη δική τους ιστορία, αλλά όχι σε συνθήκες που επιλέγουν οι ίδιοι», επειδή δεν είμαστε απλοί παρατηρητές, οφείλουμε να κάνουμε τα πάντα όχι μόνο για να αποφύγουμε τις καταστροφές του παρελθόντος, αλλά και για να δημιουργήσουμε ένα νέο πρωτόγνωρο μέλλον. Μην ξεχνάς ότι στο κάτω-κάτω δεν ζούμε παρά μόνο στην προϊστορία.

Την επόμενη φορά λοιπόν που το κράτος, το σύστημα ή οι φασίστες επιτεθούν, σφίξε τη γροθιά και πάρε απ’το παρελθόν δύναμη κι όχι μοιρολατρία. Ορκίσου «NO PASSARAN!» και έλα στο σωματείο, στη συνέλευση, την κατάληψη, στο δρόμο!

Advertisements

Comments are closed.

Αρέσει σε %d bloggers: