Ρηφλέξιον

Υπάρχει μια αστεία παραθεωρία ( το «παρά-» ομολογώ πως το πήρα απ’τον Μπάμπη) που διαχέεται απ’τους απολογητές της καπιταλιστικής επιθετικότητας. Αυτή που θέλει την κρίση να είναι –εκτός των άλλων- και ευκαιρία. «Δείτε την κρίση σαν ευκαιρία», επαναλαμβάνουν με χίλιους τρόπους, «ευκαιρία να γίνουμε καλύτεροι, να ξαναξεκινήσουμε από υγιείς βάσεις» και διάφορες τέτοιες αστειότητες. Πρόκειται για τον άλλο πυλώνα της προπαγάνδας, το αδελφάκι της αντίληψης ότι η κρίση είναι η τιμωρία μας για την «ασυδοσία όλων αυτών των χρόνων». Στην πραγματικότητα, αυτό που εννοούν είναι «αυτό που έφταιξε είναι ότι σας είχαμε πολύ λάσκα (ασυδοσία) και τώρα θα σας αλλάξουμε τα φώτα (ευκαιρία)». Αν το καλοσκεφτείς είναι μια πολύ όμορφα στημένη προπαγανδιστική γραμμή: φορτώνει τον αντίπαλο με ενοχές, τον πείθει ότι έχει ανάγκη συμμόρφωσης, και τελικά του κλείνει και το μάτι ότι όλο και κάτι μπορεί να βγάλει απ’όλο αυτό. Τα αφεντικά δεν είναι χαζά, δεν κυβερνούν μόνο με την αστυνομία, αλλά και με τη συναίνεση των από κάτω.

Έχω τόσο αρνητική στάση απέναντι σ’αυτές τις θεωρίες, που παρακολουθώ με μεγάλο προβληματισμό και πολλές φορές με εκνευρισμό, την εισβολή τους στο λόγο των δικών μας ανθρώπων. Όλα με κάποιο τρόπο φαίνονται να επαναλαμβάνουν την υπόσχεση ότι από την κρίση θα βγούμε καλύτεροι «επειδή έτσι»: Η Αριστερά θα κάνει εκείνα τα ξεκαθαρίσματα που θα της επιτρέψουν να παίξει τον ιστορικό της ρόλο, οι «αξίες» θα ξαναγεννηθούν, οι άνθρωποι θα μάθουν την αλληλεγγύη, οι σχέσεις μας θα γίνουν πιο ανθρώπινες, ακόμη και οι ερωτικές μας, που επιτέλους θα γίνουν «αληθινές».

Ό,τι υπάρχει, από την πιο περίπλοκη κατάσταση μέχρι το πιο απλό φαινόμενο, διέπεται από αντιφάσεις, αυτό δεν είναι κάτι που το ακούς για πρώτη φορά. Είναι σαφές ότι ακόμη και η μεγαλύτερη καταστροφή φέρει στοιχεία δημιουργίας. Δεν μιλάμε όμως γι’αυτό, αλλά για κείνη την ειδική υπόσχεση/παρηγοριά που τελικά ενισχύει τον κυρίαρχο λόγο.

Τελικά, σύμφωνα με όλες αυτές τις θεωρίες, φαίνεται ότι όλα τα προηγούμενα χρόνια δεν κάναΜΕ τίποτα σωστά. Δεν βλέπαΜΕ τις σωστές ταινίες, δεν συμμετείχαΜΕ στα σωστά κινήματα, δεν κάναΜΕ αληθινό έρωτα. Τώρα όλα αυτά αλλάζουν, γιατί  προχθές που πήγες στο σούπερ-μάρκετ, κάποιος πλήρωσε τα ψώνια του άλλου, γιατί στην τάδε γειτονιά υπάρχει ένα κοινωνικό ιατρείο, γιατί είδες δυο πιτσιρικάδες να βολτάρουν χέρι-χέρι αντί να πάνε σ’ένα κλάμπ, όπου –σύμφωνα με το κλισέ- «οι άνθρωποι δεν επικοινωνούν». Έχε στο μυαλό σου ότι δεν πρόκειται για αντικειμενικές παρατηρήσεις, αλλά για προσωπικές εικόνες (και πολλές φορές οικειοποιημένες από εξιστορήσεις άλλων) που δεν ανιχνεύουν την πραγματικότητα, αλλά απλά επιβεβαιώνουν το σχήμα που από τα πριν έχουμε δεχθεί. Ακόμη, δεν καταλαβαίνω το θράσος της γενίκευσης σε σχέση με τα πριν: Αν τα κινήματά μας ήταν ψεύτικα, αν οι οργανώσεις μας ήταν σκάρτες, οι ταινίες μας φτηνές, οι διασκεδάσεις μας ΚΛΙΚάτες, οι έρωτές μας ανούσιοι, τότε σόρρυ φίλε, αλλά είχε δίκιο ο Πάγκαλος. Ευτυχώς όμως κάτι τέτοιο δεν ισχύει, σε κάθε κοινωνία υπάρχουν εκείνες οι αντιλήψεις που υπηρετούν τη συνέχειά της, εκείνες που είναι αδιάφορες ή συγχυσμένες, κι εκείνες που την αμφισβητούν. Τίποτα απ’αυτά τα τρία δεν έλλειψε τις προηγούμενες δεκαετίες σε κανένα τομέα, και όποιος το αμφισβητεί γιατί έτσι βολεύει τη θεωρία του, κάνει μεγάλο λάθος που θα το βρει μπροστά του.

Άκου και κάτι τελευταίο. Ήμουν πάντα αντίθετος σε κείνες τις φωνές μέσα στο κίνημα που έβλεπαν την εξαθλίωση σαν εφαλτήριο εξέγερσης, τον πόλεμο σαν μήτρα αντιπολεμικών κινημάτων, την εξάπλωση των φασιστών σαν ευκαιρία για ανάπτυξη του αντιφασισμού, τη διάλυση της Αριστεράς σαν στιγμή για την ανάδειξη της «πραγματικής» Αριστεράς. Η κρίση είναι άσχημο πράγμα, δεν είναι αυτό «που αν δεν σε σκοτώσει, θα σε κάνει πιο δυνατό», είναι αυτό που σκοτώνει εσένα, τον διπλανό, τους δικούς σου. Η κρίση είναι καταστροφή, είναι ήττα, μαυρίλα. Αν περιμένεις ο κήπος της μαυρίλας να βγάλει τα λουλούδια των «αξιών που θα ξαναγεννηθούν», ποντάρεις λάθος γιατί η ήττα απογοητεύει και απελπίζει. Κι ο απελπισμένος δεν γοητεύεται απ’τις «μεγάλες αξίες», ούτε καν τις ακούει. Μην ποντάρεις λοιπόν στην ήττα, τίποτα καλό δεν θα βγεί απ’αυτήν έτσι από μόνο του. Υπάρχει όμως τρόπος: Θες να μιλήσουμε για τις δικές μας αξίες, έτσι ξεκάθαρα? Θες να μιλήσουμε για σκληρή δουλειά μέσα στον κόσμο? Θες να μιλήσουμε για νίκη?

Advertisements

Comments are closed.

Αρέσει σε %d bloggers: