Η ζωή της δασκάλας Αντέλ

adele

Κατάφερα μέσα στις διακοπές (αυτές που θέλει να κόψει ο υπουργός, μιας και είναι κακό οι υποτελείς να κάνουν διακοπές) να δω μια-δυο ταινίες. Μέσα σ’αυτές ήταν και «η ζωή της Αντελ», που όλοι μιλούσαν γι’αυτήν αλλά δεν είχα προλάβει να τη δω τόσον καιρό.

Δεν θα σου πω αν μου άρεσε ή όχι. Άλλο πράγμα θέλω να σχολιάσω σ’αυτή τη μικρή ανάρτηση. Σ’ολόκληρη την ταινία είναι προφανής η προσπάθεια του δημιουργού για έναν κάποιο ρεαλισμό. Υπερβολικά κοντινά πλάνα σε κάθε σωματική και συναισθηματική εμπειρία των χαρακτήρων, όλα πρέπει να τα ζήσει ο θεατής όπως είναι: η αντίδραση στο μαθητικό κουτσομπολιό, ο πόνος του χωρισμού, η αμηχανία. Κι ακόμη, τα μακαρόνια στο στόμα, ο Έρωτας, οι μύξες και ο καπνός του τσιγάρου που σε κάθε ευκαιρία βγαίνουν από τη μύτη της Αντέλ. Μου φάνηκαν όλα τόσο δουλεμένα, τόσο προσεγμένα μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια!

ΜΕΧΡΙ… τη στιγμή που η Αντέλ πραγματοποιεί επιτέλους ένα από τα όνειρά της, και πηγαίνει να δουλέψει στο δημόσιο σχολείο. Ξαφνικά η ταινία πλημμυρίζει από στερεότυπα, και κάθε ίχνος προσωπικής ματιάς του δημιουργού της εξαφανίζεται. Στη θέση όλης της προηγούμενης οπτικής του δημιουργού (σου άρεσε ή όχι, δεν έχει σημασία αυτή τη στιγμή) μπαίνει η τυπική εικόνα που έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι γύρω μας για το σχολείο. Η Αντέλ, μια χαρούμενη δασκάλα, που αφηγείται μια διδακτική ιστορία σε ολόγλυκα παιδάκια που την ακούν με προσοχή. Η Αντελ διδάσκει τις μέρες της εβδομάδας σε συνδυασμό με τα χρώματα και όλα τα παιδιά καταλαβαίνουν. Η Αντέλ δεν είναι «στην τσίτα», στο πρόσωπό της βλέπεις κάθε στιγμή τη γλύκα του ανθρώπου που πραγματοποιεί τα όνειρά του. Κανένα παιδάκι δεν έχει μύξες, κανένα δεν έχει πιάσει το διπλανό του απ’το λαιμό, κανένα δεν φεύγει από την παρεούλα «γιατί έτσι», κανένα δεν είναι αφηρημένο. Η Αντέλ είναι σε μια τάξη μαζί με άλλους δύο συναδέλφους, έτσι αν ένα παιδάκι θέλει να πάει στην τουαλέτα, εκείνη δεν θα χρειαστεί να αφήσει όλα τα υπόλοιπα χωρίς επίβλεψη για να το συνοδέψει. Οι τοίχοι δεν καταρρέουν, μα είναι γεμάτοι από όμορφες εικόνες που σίγουρα φτιάχτηκαν με τα υλικά που έχει το σχολείο, μιας και η Αντέλ φιλοξενείται στο σπίτι της Έμμα (δεν σχολιάζω καν τη σχολική εκδρομή στην παραλία για μπάνιο…). Αργότερα, όταν η Αντελ αναλαμβάνει την Α’ Δημοτικού, η εικόνα είναι ακόμα πιο κλισέ, με το μάθημα ορθογραφίας που θα ζήλευες ακόμη και στην πιο «ομαλή» σου πραγματική σχολική μέρα.

Τι συνέβη? Γιατί ο δημιουργός έχασε την προσωπική του ματιά και βυθίστηκε στα στερεότυπα? Ακόμα περισσότερο, γιατί οι περισσότεροι θεατές είδαν αυτές τις συγκεκριμένες εικόνες σαν κάτι απόλυτα ρεαλιστικό?
Η απάντηση είναι ότι η κοινωνία μας δεν ξέρει τίποτα για την Εκπαίδευση. Ο μέσος κρετίνος το πολύ να αναρωτηθεί «σιγά! Πόσο δύσκολο είναι να μάθεις σε ένα μικρό παιδί την πρόσθεση?», κι αυτό όταν δεν γεμίζει το στόμα του με κάθε λογής κατηγορία ενάντια στους εκπαιδευτικούς. Ποια είναι η δουλειά του εκπαιδευτικού σύμφωνα με το κλισέ? «Χριστούγεννα, Πάσχα, καλοκαίρι» σου απαντούν. Τι χρειάζεται για να κάνεις σωστά τη δουλειά σου? Μα φυσικά «απλά να αγαπάς τα παιδιά». [Τα «παιδιά» έτσι αόριστα. Τα «παιδιά» σαν αντικείμενο φτηνής συγκίνησης στο θέαμα που έχουν καταντήσει τα πάντα γύρω μας. Τα «παιδιά» έξω από την κοινωνία που μεγαλώνουν. Τα «παιδιά» που δεν πεινούν και δεν κρυώνουν, που οι γονείς τους δεν έχασαν χθες κιόλας τη δουλειά τους.] Είναι αυτές οι μπανάλ εικόνες για την Εκπαίδευση που στην πραγματικότητα στρώνουν το έδαφος για την αποδοχή κάθε αηδίας που πλασάρεται σαν καινοτομία. Αν η σχολική καθημερινότητα είναι τόσο ομαλή, γιατί να μην βάλουμε 30 παιδιά σε ένα τμήμα? Αν τα παιδιά είναι τόσο φρόνιμα, τι τις θέλουμε δύο νηπιαγωγούς σε μια μεγάλη τάξη? Αν τα παιδιά μαθαίνουν τόσο εύκολα την ορθογραφία, τότε γιατί παραπονιέστε που αυξάνουμε την ύλη? Αν ο εκπαιδευτικός στο τέλος της ημέρας δεν είναι ένα ψυχολογικό ράκος που κουβαλάει μέσα του τα άγχη δεκάδων παιδιών, τότε γιατί να μην δουλέψετε παραπάνω ώρες? Αν η δουλειά σου σε κάνει να πετάς από χαρά όλη την ώρα, τότε γιατί να μην θες να δουλέψεις και με μικρότερες αποδοχές? Αν είναι τόσο απλό να είσαι δάσκαλος, τότε εκείνοι που δεν τα καταφέρνουν «όπως στις ταινίες» δεν πρέπει να αξιολογηθούν και να απολυθούν?

Πολλές κριτικές της ταινίας στάθηκαν στις σκηνές «πορνό», εννοώντας τις εκτεταμένες σκηνές που απεικονίζεται η ερωτική πράξη. Διαφωνώ. Το «πορνό» δεν χαρακτηρίζεται από την παρουσίαση της ερωτικής πράξης αλλά από την προσέγγισή της, από το γεγονός ότι δείχνει «αυτό που όλοι περιμένουν (ή ποθούν) να δούνε». Το «πορνό» λοιπόν, για να μπορεί να παίξει το ρόλο του, πρέπει αναπόφευκτα να είναι κοινότοπο, «πορνό» χωρίς μπαναλιτέ δεν υπήρξε και ούτε θα υπάρξει. Μ’αυτή την έννοια ναι, στην ταινία υπήρχαν σκηνές «πορνό», αλλά δεν ήταν οι ερωτικές. Ήταν οι σκηνές του σχολείου…

Advertisements

Comments are closed.

Αρέσει σε %d bloggers: