Έναν χρόνο μετά, δεν είμαι Charlie

Καμιά φορά, ακόμη κι ένα θαρραλέο μέσο έκφρασης αποσυνδέεται σιγά-σιγά από το κοινωνικό ρεύμα που το έθρεψε όταν αυτό υποχωρεί. Τότε ή πεθαίνει ή γίνεται συνταγή, μανιέρα ας πούμε. Είναι όμως δυνατό σ’αυτή την περίπτωση, η ριζοσπαστική μορφή να κρατήσει τα χαρακτηριστικά της, υπηρετώντας όμως είτε τον εαυτό της, είτε και το εντελώς αντίθετο απ’το ιδρυτικό της υπόστρωμα.

Αφορμή γι’αυτή τη θολή ουβερτούρα είναι το ζήτημα του χιούμορ, που μας απασχολεί με κάποιο τρόπο σήμερα. Συγκεκριμένα, ένα απόλυτα βλάσφημο είδος χιούμορ, με αντίπαλο «τους πάντες και τα πάντα». Όταν, πιτσιρικάδες το ρουφούσαμε μέσα από το «Παρά Πέντε» και τη «Βαβέλ», ξέραμε ότι «τους πάντες και τα πάντα» σήμαινε «κάθε αξία και φορέα του παλιού κόσμου», ακόμη κι αν καμιά φορά αυτό το χιουμοριστικό πετροβόλημα μας στενοχωρούσε γιατί έθιγε κομμάτια του παλιού κόσμου που είχαν τρυπώσει μέσα μας χωρίς να τα καταλάβουμε. Αυτό το πετροβόλημα μας έκανε καλύτερους ανθρώπους.

Μ’αυτή την έννοια, ποτέ δεν αναρωτηθήκαμε σε ποια πλευρά του οδοφράγματος στεκόταν αυτοί οι αγαπημένοι μας σκιτσογράφοι και κομίστες. Ξέραμε ότι, ακόμη κι όταν μας βαρούσαν ανελέητα, ήταν μαζί μας.

Με «τους πάντες και τα πάντα» όμως δεν μπορεί να εννοούμε εκείνες τις πτυχές της ζωής μας που μας δένουν αναγκαστικά με τον παλιό κόσμο. Ναι, ας μην έχουμε κανέναν σεβασμό! Ας κοροϊδέψουμε τον προλετάριο όταν κάθεται στον καναπέ του και καταναλώνει μαζική κουλτούρα, όταν είναι μοιρολάτρης, θεοσεβούμενος, φαλλοκράτης, του αξίζει. Αν τον κοροϊδέψουμε όμως επειδή είναι προλετάριος, τότε το πράγμα αλλάζει. Ας γελάσουμε όσο θέλουμε με το σύντροφό μας μετανάστη (κι εδώ θα διαφωνήσω με αρκετούς συντρόφους, το γνωρίζω) για κείνα τα στοιχεία της κουλτούρας του που θεωρούμε οπισθοδρομικά, αλλά τι πραγματικά λέμε όταν τον κοροϊδεύουμε επειδή είναι μετανάστης? Τι το αστείο υπάρχει στο να αναπαράγουμε «με καλλιτεχνική χάρη» τη χυδαιότητα των αφεντικών ενάντια στους καταπιεσμένους? Αυτό δεν είναι χιούμορ, και δεν είναι ούτε βλάσφημο, ούτε δημιουργικό, ούτε τίποτα. Απλά καθόμαστε σαν απρόσκλητοι βλάκες στο τραπέζι του αφεντικού και γελάμε με τα αστεία του.

Στο τελευταίο φύλλο του Charlie Hebdo δημοσιεύτηκε ένα εμετικό σκίτσο στο οποίο παρουσιαζόταν η συγκλονιστική εικόνα του νεκρού σώματος του προσφυγόπουλου Aylan, μαζί με εικόνες κακομούτσουνων μεταναστών που κυνηγούσαν Ευρωπαίες γυναίκες για να τις “χουφτώσουν”. Για να το καταλάβει και ο κάθε ηλίθιος, η λεζάντα έγραφε ότι αυτό θα γινόταν ο μικρός Aylan σε περίπτωση που ζούσε. Είναι βέβαιο ότι και σ’αυτή την περίπτωση το CH θα βρει υποστηρικτές, εκείνους που πιστεύουν ότι το συγκεκριμένο σκίτσο (όπως και πολλά άλλα παλιότερα) είχε σαρκαστικό χαρακτήρα. Θα προσπαθήσουν να μας πείσουν πως στην πραγματικότητα το σκίτσο δεν ήταν ρατσιστικό, αλλά αντίθετα, ξεσκέπαζε τις σκέψεις των ρατσιστών. Λυπάμαι, δεν του φαίνεται. Η διαβεβαίωση ότι ο σκιτσογράφος που έφτιαξε αυτή τη μαλακία δεν είναι ρατσιστής δεν αρκεί για να αλλάξει το πρόσημο και την κατεύθυνση στο σαρκασμό του σκίτσου. Αντίθετα, μάλλον φανερώνει αυτό που έγραψα εισαγωγικά, ότι η φόρμα έχει πλέον αυτονομηθεί τόσο ώστε να υπηρετεί μόνο τον εαυτό της, πράγμα που σε μια εποχή σαν τη δική μας σημαίνει απλά ότι υπηρετεί τις κυρίαρχες προκαταλήψεις.

Goncharov

Πραγματικά δεν ξέρω τι θα γινόταν ο μικρός Aylan αν η ρατσιστική, ιμπεριαλιστική Ευρώπη του είχε επιτρέψει να ζήσει. Ακόμη κι αν ήξερα ότι θα γίνει αυτό που λέει το σκίτσο, πάλι δεν καταλαβαίνω πώς αυτό μπορεί να δώσει άλλη διάσταση στο συνειδητό φόνο εκείνου και χιλιάδων άλλων σαν εκείνον. Ελπίζω όμως ότι όλα αυτά τα παιδιά θα ζήσουν όπως τους αξίζει (στην Ευρώπη, στην πατρίδα τους, όπου θελήσουν. Δεν θα το αποφασίσω εγώ αυτό), θα μορφωθούν, θα ερωτευτούν και θα αγωνιστούν με όλα τα άλλα παιδιά για να δώσουν τέλος στον άθλιο κόσμο, το δικό μας κόσμο, που σκότωσε τον Aylan και τώρα κάνει πλακίτσα με την εικόνα του άψυχου κορμιού του.

Το Charlie πέρυσι τέτοιον καιρό περιγελούσε τους υποκριτές (δεξιούς πολιτικούς, παπάδες και δε συμμαζεύεται) που καμωνόταν τους φίλους του. Σήμερα μοιάζει να τους φλερτάρει. Ελπίζω, για πολλούς λόγους, η κατρακύλα να σταματήσει εδώ. Το γέλιο του βασανιστή πάνω απ’το θύμα του δεν είναι χιούμορ. Ας μην τα μπερδεύουμε άλλο.

8 σχόλια (+add yours?)

  1. trash200
    Ιαν. 15, 2016 @ 11:36:36

    Το Σαρλί βέβαια έχει πολύ βεβαρημένο ιστορικό χυδαιότατης υποστήριξης του Γαλλικού ιμπεριαλισμού, και πριν και μετά τις επιθέσεις σε αυτό.
    Θα θυμίσω τις χυδαιότητες για τους πνιγμένους μετανάστες, για το ρώσικο αεροπλάνο στο Σινά, κλπ. Επίσης την σύλληψη ενός πιτσιρικά που σατύριζε στο ίντερνετ, το ίδιο το Σαρλί παραλλάσοντας ένα δικό του σκίτσο (εδώ πάπαλα ο δημοκρατικός πλουραλισμός της Γαλλίας) και φυσικά το γεγονός πως καμμία πλάκα δεν έγινε όταν οι νεκροί ήταν Γάλλοι (και όχι Ρώσοι, Άραβες ή αφρικάνοι).

    Ακόμη να θυμήσουμε πως συντάκτης του εν λόγω έντυπου έχει καταδικαστεί (πρίν τις επιθέσεις) για υποκίνηση σε ρατσισμό, από γαλλικό δικαστήριο, ενώ η ιδιοκτησία του έχει άμεσες σχέσεις με τον …Σαρκοζί!

    • koukou
      Ιαν. 15, 2016 @ 21:57:12

      Αν όντως έτσι έχουν τα πράγματα πραγματικά λυπάμαι. Δεν γνώριζα και φυσικά ανακαλώ τα περί σαρκασμού.

  2. koukou
    Ιαν. 15, 2016 @ 15:26:23

    Αυτό βλέπετε εσείς.Σεβαστό. Εγώ πάλι βλέπω να καυτηριάζει πολύ πετυχημένα τελικά, την υποκρισία.

  3. nomadicuniversality
    Ιαν. 15, 2016 @ 22:28:02

    Eάν το ενδεχόμενο ο σκιτσογράφος ως άτομο να είναι αντιρατσιστής δεν κρίνεται αρκετό (και ορθώς) ώστε να κάνει αντιρατσιστικό και το ίδιο το σκίτσο, αντίστοιχα και το ενδεχόμενο η ιδιοκτησία του περιοδικού στο οποίο δημοσιεύτηκε το σκίτσο να έχει σχέσεις με τον Σαρκοζί δεν θα πρέπει να κριθεί αρκετό ώστε να το κάνει ρατσιστικό

    • lefterisp
      Ιαν. 16, 2016 @ 01:15:31

      Προφανώς! Επίσης, χωρίς να έχω αποδείξεις φυσικά, μου φαίνεται ακραίο να θεωρήσω ότι ξαφνικά το CH «παίρνει γραμμή» από το Σαρκοζύ επειδή οι ιδιοκτήτες του έχουν κάποια σχέση (ούτε αυτό το γνωρίζω). Θέλω να πω, ο Σαρκοζύ θα είχε κι άλλα πράγματα να περάσει σε ένα περιοδικό, δε νομίζω ότι καίγεται σήμερα να εκμεταλλευτεί τα γεγονότα(?) της Κολωνίας.
      Θα επιμείνω στη δική μου ερμηνεία. Θεωρώ ότι η ομάδα του CH έχει «ιδρυματοποιηθεί». Οι σκιτσογράφοι δημιουργούν ο ένας σαν ενίσχυση του άλλου και όλοι μαζί σε διάλογο μόνο με κείνους που τους ασκούν κριτική. Επειδή μια υπόθεση μπορεί να δοκιμάσει τα όριά της με μια πρόβλεψη, ας κάνω μια: προβλέπω λοιπόν ότι με το σάλο που έγινε για το συγκεκριμένο σκίτσο, πολύ σύντομα το CH (ίσως και στο επόμενο τεύχος) θα δημοσιεύσει σκίτσο πολύ χειρότερο στο ίδιο μοτίβο, έτσι απλά για να τη σπάσει σε κείνους που άσκησαν κριτική. Πιστεύω ότι η πρόκληση για την ομάδα αυτή έχει πάψει να είναι εργαλείο και έχει γίνει σκοπός και γι’αυτό φαίνεται να χάνουν τόσο συστηματικά την αίσθηση της συγκυρίας.

  4. ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΦΩΤΕΙΝΟΥ
    Ιαν. 16, 2016 @ 09:57:58

    Reblogged στις agelikifotinou.

  5. Maria Matala
    Ιαν. 17, 2016 @ 18:04:50

    Δυστυχώς υπάρχουν άνθρωποι (βλ Ανδρέας Πετρουλάκης στο Protagon http://www.protagon.gr/scripta/editorial/min-pyrovoleite-ton-riss-44341027513),που αν και γνωρίζουν άπταιστα γαλλικά, προσπαθούν να δουν κάτι που δεν υπάρχει στην δημοσίευση.
    Η εικόνα χαρακτηρίζεται από μόνη της για της προθέσεις της και μάλιστα για τις προθέσεις της ενάντια στην Γερμανία. Βλέπω δε οτι το επίθετο Tripoteur (ψαχουλευτής) απέχει από το ουσιαστικό des fesses (οπισθίων) σαν να σκεφτόταν να το γράψει ο Riss. Βέβαια, αυτό δεν μειώνει την πρόθεσή του.
    Σύμφωνα με τα λεγόμενα του κου Πετρουλάκη, που επαναλαμβάνω μπορέι να έχουν καλή πρόθεση, η Γκερνίκα (Γκουέρνικα) του Πικάσσο μπορεί να είναι και ύμνος στον φασισμό, διότι επικρατεί στο κέντρο ο ταύρος που πατάει όλα τα υπόλοιπα και το φως καταδεικνύει την νίκη του. Φτάνει πια. Μη δίνετε δεύτερες ευκαιρίες εκεί που δεν υπάρχουν.

  6. Trackback: Ο «εφαψίας Αϋλάν» και η χειραφέτηση των θεατών | Nomadic universality
Αρέσει σε %d bloggers: