Συμβάν

“Σε κάποιο σημείο του πελάγου ένα άσπρο κύμα ορθώθηκε σαν λευκή φτερούγα για λίγο μόνο κι έπεσε ξανά. Αυτό πάλι τι σήμαινε; Αν δεν ήταν κάποιο σημαντικό σημάδι, θα πρέπει να ήταν ένα μεγάλο καπρίτσιο.”

 

“Πολλαπλές μεταβολές στα χρώματα της θάλασσας από τη μια στιγμή στην άλλη. Μεταβολές στα σύννεφα. Και η εμφάνιση ενός πλοίου. Τι συνέβαινε; Τι σήμαινε ένα συμβάν;

Κάθε στιγμή συνέβαινε κάτι που ήταν συγκλονιστικότερο κι από την έκρηξη του Κρακατόα. Απλώς δεν το πρόσεχε κανείς. Έχουμε εθιστεί τόσο στον παραλογισμό της ύπαρξης. Η απώλεια ενός σύμπαντος δεν είναι κάτι που αξίζει να το πάρουμε στα σοβαρά.

Τα συμβάντα είναι τα σημάδια μιας ατέρμονης αναμόρφωσης, αναδιοργάνωσης. Σήματα που στέλνει μια μακρινή καμπάνα. Ένα πλοίο εμφανίζεται και η καμπάνα αρχίζει να σημαίνει. Μέσα σε μια στιγμή ο ήχος της τα κάνει όλα δικά του. Στη θάλασσα δε σταματούν ποτέ, η καμπάνα χτυπάει αέναα.”

(Γιούκιο Μισίμα. Η θάλασσα της γονιμότητας, τόμος Δ’: Ο εκπεσών άγγελος. Εκδόσεις Καστανιώτη, 1996, σ. 8-10)

 

Τον παρακάτω πίνακα, με τίτλο “ανατολή στην ανατολική θάλασσα”, τον έφτιαξε ο Φουγισίμα Τακέι το 1932.

Fujishima-Takeji-Sunrise-over-the-Eastern-Sea-detail

 

 

 

 

 

Advertisements

Μα, το είπε ο Μαρξ!

Εμείς που μελετήσαμε σε βάθος την αμερικάνικη δικαιοσύνη μέσα από τις ταινίες και σειρές, από την εποχή του “όλα για το πτυχίο” ακόμα, γνωρίζουμε ότι η δουλειά του σωστού και απολύτως cool δικηγόρου είναι εύκολη. Αδιαφορώντας για τις ενοχλητικές λεπτομέρειες της υπόθεσης, για μάρτυρες, στοιχεία και λοιπούς περισπασμούς, ο cool δικηγόρος βγάζει από το τσεπάκι (εντάξει, από το αρχείο) την απόφαση ενός δικαστηρίου κάποιας άγνωστης επαρχίας πριν από 80 χρόνια, επικαλείται το δεδικασμένο, κι ο δικαστής λιώνει μπροστά του, προλαβαίνοντας μόνο να χτυπήσει το σφυράκι του και να χαμογελάσει στο δικηγόρο σε στυλ “μου την έφερες κι αυτή τη φορά, πανέξυπνε μπαγάσα”. Το επεισόδιο τελειώνει, με τον κατηγορούμενο να ευχαριστεί το δικηγόρο, ο οποίος του κάνει ένα νόημα σε στυλ “τα καταφέρνω απλά επειδή είμαι πολλές κλάσεις εξυπνότερος απ’όλους σας, αλλά ας μην το κάνουμε θέμα”, ενώ ο αφροαμερικάνος κλητήρας/μπάτσος φροντίζει να αδειάσει την αίθουσα. Ετούτο το κείμενο θα μπορούσε να τελειώσει εδώ, τώρα που είπαμε την εξυπνάδα μας και πριν χαλάσουμε (πάλι) τις καρδιές μας.

Λοιπόν, ο τύπος του cool δικηγόρου της αμερικάνικης σειράς σταματάει να είναι τόσο cool όταν έρχεται και μπαστακώνεται στις πολιτικές συζητήσεις μεταξύ αριστερών. Σίγουρα θα έχεις προσέξει με πόση αυτοπεποίθηση πετάει ένα απόσπασμα κειμένου κάποιου κλασικού του μαρξισμού (τα ιντερνετικά ψαχτήρια βοηθούν πολύ σ’αυτό, είναι αλήθεια) περιμένοντας από μας να μείνουμε με το στόμα ανοιχτό μπροστά στην ακατανίκητη δύναμη του μαρξιστικού δεδικασμένου. Για μένα είναι βέβαιο ότι ο άνθρωπος αυτός δεν έχει νιώσει ούτε μια στάλα από το αιθέριο έλαιο της μαρξιστικής σκέψης. Στα κείμενα των κλασικών δεν αναζητά τίποτε άλλο παρά μόνο συνταγές. Ακόμη χειρότερα, καθώς μιλάει υποβιβάζει το ζωντανό μαρξισμό σε συνταγή. Η αλήθεια είναι πως ο αστικός πειρασμός είναι μεγάλος: ποιος πχ, θα αμφισβητήσει την ισχύ ενός αποσπάσματος κειμένου του Λένιν, εκείνου που υπήρξε ο αρχιτέκτονας της Οκτωβριανής Επανάστασης? (μεγάλη η χάρη του!). Ποιος θα μπορούσε να πει ότι το απόσπασμα-βόμβα του συντρόφου Λένιν του φαίνεται άσχετο, με τον κίνδυνο να φανεί ότι αδιαφορεί γενικά για τη σκέψη του συντρόφου Λένιν? Το λέω εδώ μεταξύ μας, έχω πετύχει κάτι γελοίους τύπους που “μαγειρεύουν”, ή ανασκευάζουν κατά πώς τους βολεύει, ρητά του ενός ή του άλλου διανοητή προκειμένου να πείσουν για το δίκιο τους. Τραγικό.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα σου συμβεί κάποια τέτοια ξετσιπωσιά, κράτα την ψυχραιμία σου, άσε το συνομιλητή σου να απολαύσει την “επικράτησή” του (γιατί περί αυτού πρόκειται στην τελική) και, μόλις τελειώσει με το χαμόγελό του, ζήτα του ευγενικά να σου τεκμηριώσει τη σύνδεση της αναφοράς του στους κλασικούς με το θέμα που συζητάτε. Κάλεσέ τον να τεκμηριώσει τις αναλογίες του παραδείγματος, να αποδείξει δηλαδή ότι το παράδειγμά του είναι έγκυρο και όχι άσχετο. Με τον κίνδυνο του ξεστρατίσματος της συζήτησής σας (εκείνος το άρχισε όμως) δείτε προσεκτικά τις συνθήκες στις οποίες ο παλιότερος σύντροφος έγραψε αυτά που έγραψε. Ακόμη, αναρωτηθείτε μήπως ο ίδιος παλιός σύντροφος είχε άλλη στάση σε θέματα παρόμοια όταν τέθηκαν σε διαφορετικό πλαίσιο. Ξεχωρίστε αν η αναφορά αγγίζει τον πυρήνα του μαρξιστικού προγράμματος ή αν πρόκειται για μια συγκυριακή τοποθέτηση τακτικής. Σκεφτείτε μήπως και για κείνη τη σούπερ φράση του τάδε γιγαντιαίου μαρξιστή υπάρχουν άλλες τόσες άλλων μαρξιστών που διαφωνούν. Ξαναλέω, μπορεί η κουβέντα να ξεστρατίσει, αλλά κέρδος θα είναι τελικά. Άσε που υπάρχει μια μικρή ελπίδα (μικρή) ο συνομιλητής σου να αναρωτηθεί μήπως η πρακτική του αυτή δεν είναι τελικά και τίποτα σπουδαίο.

marx

Το κλείνω εδώ το θέμα, παραβιάζοντας όσα έχω πει παραπάνω, και βάζοντας μια αναφορά (εντάξει, η αλήθεια είναι πως πιστεύω ότι μέσα από το κειμενάκι θα γίνει αντιληπτή η σύνδεση, αλλιώς δεν θα το έκανα)

Ο Λένιν δεν μπορεί να κομματιαστεί σε παραθέσεις που ταιριάζουν σε κάθε δυνατή περίπτωση, επειδή για το Λένιν η φόρμουλα ποτέ δεν στέκεται υψηλότερα από την πραγματικότητα. Είναι πάντα το εργαλείο που κάνει δυνατό να συλλάβει κανείς την πραγματικότητα και να κυριαρχήσει σ’αυτήν. Δε θα ήταν δύσκολο να βρει κανείς στο Λένιν δεκάδες και εκατοντάδες αποσπάσματα που, τυπικά μιλώντας, φαίνεται να είναι αντιφατικά. Αλλά αυτό που πρέπει να δούμε είναι όχι η τυπική σχέση του ενός αποσπάσματος με το άλλο, αλλά η πραγματική σχέση καθενός απ’αυτά με τη συγκεκριμένη πραγματικότητα στην οποία η φόρμουλα μπήκε σαν ένας μοχλός. Η λενινιστική αλήθεια είναι πάντα συγκεκριμένη”.

Αυτά τα ωραία λέει με το κοφτερό του μυαλό ο Τρότσκυ στο “νέα πορεία” (σ. 57, Εκδόσεις “Αλλαγή”, 1980). Κράτα τα, μαζί με την καλημέρα μου, και πάμε να διαβάσουμε κυριακάτικες εφημερίδες.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μια αφιέρωση

Στους συναδέλφους/ισσες μου. Ειδικά σε κείνους τους θαρραλέους τύπους και τύπισσες που θα αφήσουν για ένα λεπτό την κιμωλία για να αναρωτηθούν τι στην πραγματικότητα υπηρετούν.

Το τραγούδι είναι του Tom Paxton κι εδώ το τραγουδάει ο Pete Seeger.

What did you learn in school today,
Dear little boy of mine?

I learned that Washington never told a lie,
I learned that soldiers seldom die,
I learned that everybody’s free,
And that’s what the teacher said to me,
And that’s what I learned in school today,

that’s what I learned in school.

I learned the policemen are my friends,
I learned that justice never ends,
I learned that murderers pay for their crimes,
Even if we make a mistake sometimes,
And that’s what I learned in school today,
That’s what I learned in school

I learned that war is not so bad,
I learned about the great once we had had.
We fought in Germany and in France
And some day I might get my chance.
And that’s what I learned in school today,

That’s what I learned in school

I learned our government must be strong;
It’s always right and never wrong!

Our leaders are the finest men
And we elect them again and again,
And that’s what I learned in school today,
That’s what I learned in school

 

pete

ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ, κάτω από τη βάση

Είπαμε πρόσφατα και μια άλλη ευκαιρία ότι ο αγώνας των εργαζομένων για τη δουλειά τους και τις συνθήκες εργασίας είναι ιερός. Δεν υπάρχει σ’αυτό το θέμα κανένας αστερίσκος, καμία επιφύλαξη, καμία ένσταση. Εκεί που αρχίζω όμως να έχω ένα πρόβλημα είναι όταν στα πλαίσια αυτού του αγώνα οι εργαζόμενοι ή μετατρέπονται σε ντουντούκα του αφεντικού ή υιοθετούν αντιδραστικές θεωρητικοποιήσεις που πρόσκαιρα φαίνεται να καλύπτουν το στόχο τους. Είναι άλλο πράγμα να λες ότι οι εργαζόμενοι σε μια βιομηχανία όπλων ή σε ένα ορυχείο χρυσού έχουν δικαίωμα στην εργασία, κι άλλο -φυσικά- το να υπερασπίζεσαι την παραγωγή όπλων ή την καταστροφή του περιβάλλοντος.

Πρόσφατα είχαμε ένα τέτοιο παράδειγμα με την επιχειρηματολογία των εργαζόμενων στους παιδικούς σταθμούς “ενάντια στη σχολειοποίηση της παιδικής ηλικίας” (είχα πει ότι θα έγραφα κάτι για το θέμα, αλλά το άφησα. Σε κάθε περίπτωση, πιστεύω ότι σύντομα θα βρουν μπροστά τους τη λάθος γραμμή που τράβηξε η ηγεσία τους).

Το μεγάλο σοκ όμως έρχεται αυτή τη φορά από τη ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ, η οποία σε μια ανακοίνωση που σε κάνει να αναρωτιέσαι αν πρόκειται περί εξαιρετικού τρολαρίσματος τα βάζει με την “καλοστημένη μηχανή της κλιματικής αλλαγής”.

GW

Η Ομοσπονδία μάς λέει πάνω-κάτω (για να μην την αδικώ, ορίστε το link για το κείμενο της ανακοίνωσης) ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συνθήκη για την Κλιματική Αλλαγή αποδεικνύει πως η Κλιματική Αλλαγή είναι ένας μύθος γιατί πολύ απλά μια υπερδύναμη σαν τις ΗΠΑ δεν θα ρίσκαρε να υπονομεύσει έτσι το μέλλον του πλανήτη (Σωστά! Στο κάτω-κάτω ο Ιμπεριαλισμός φημίζεται για το ενδιαφέρον του για το μέλλον του πλανήτη). Φτάνοντας στο ζουμί της ανακοίνωσης, μαθαίνουμε ότι όλα αυτά τα περίεργα περί Κλιματικής Αλλαγής κατασκευάστηκαν με σκοπό να χτυπηθούν τα ορυκτά καύσιμα άρα να κλείσουν τα ορυχεία και μονάδες της ΔΕΗ.

Λοιπόν, η ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ είχε την ευκαιρία της να γράψει μια καλή ανακοίνωση, κι αυτό φαίνεται σε κάποια σημεία αυτού του ανόητου κειμένου που μας παρουσίασε. Πράγματι, οι παγκόσμιες συμφωνίες για το περιβάλλον, στην πραγματικότητα δημιούργησαν μια νέα “πράσινη” αγορά, με τους ρύπους να γίνονται ένα ιδιαίτερο προϊόν από τη μία, και ένα ακόμη εργαλείο ελέγχου βιομηχανικά και οικονομικά αδύναμων χωρών από την άλλη. Η αλήθεια που υπάρχει σ’αυτή τη διαπίστωση όμως ούτε αναιρεί το ΓΕΓΟΝΟΣ της ανθρωπογενούς Κλιματικής Αλλαγής ούτε αποδεικνύει ότι πρόκειται περί κατασκευής. Αυτό που αποδεικνύει μόνο είναι ότι ο Ιμπεριαλισμός, αυτό το παγκόσμιο σύστημα που καθοδηγεί και καθοδηγείται από τη βαρβαρότητα δεν θα αφήσει κανένα πεδίο ανεκμετάλλευτο, μη εξαιρουμένης της καταστροφής του περιβάλλοντος. Επίσης, αποδεικνύει ότι η συζήτηση των «παγκόσμιων ηγετών» για το περιβάλλον είναι προσχηματική, ότι πίσω από τη μία ή την άλλη στάση για το ζήτημα κρύβονται οι οικονομικές επιδιώξεις των μεγάλων ιμπεριαλιστικών κέντρων, που έτσι κι αλλιώς καθοδηγούν τη στάση των υπολοίπων κρατών.
Έχω την άποψη ότι στην εποχή μας η υπόθεση της καταστροφής του περιβάλλοντος στο βαθμό της απόλυτης, γρήγορης και θεαματικής εξαφάνισης του Ανθρώπου από τούτο τον πλανήτη αξίζει επεξεργασίας και αγώνα αντίστοιχου με κείνον που έδωσε το νεαρό κομμουνιστικό κίνημα ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο (φυσικά, μακριά από μένα η ανοησία ότι τάχα ξεμπερδέψαμε με τον πόλεμο). Η θέση που κάποτε είχε (κι ακόμη έχει σε ένα βαθμό) κάποια κομμουνιστική Αριστερά, ότι δήθεν η υπεράσπιση του περιβάλλοντος δεν αφορά το προλεταριάτο αλλά αστικά στρώματα ή κομμάτια των “ρετιρέ”, είναι απλά ακατανόητη. Απ’αυτή την άποψη, η στάση της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ μάλλον δείχνει ότι μπροστά σε τούτες τις εξελίξεις δεν μπορούμε να βασιστούμε σε συλλογικά εργαλεία που φτιάχτηκαν στη γλυκιά νανουριστική εποχή των μεγάλων διαπραγματεύσεων και ονειρεύονται την επιστροφή σ’αυτή.

Προτίμησα να γράψω αυτό το ποστ από την άποψη του κομμουνιστή. Το άλλο κομμάτι του εαυτού μου, εκείνο του δασκάλου Χημείας αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε κάποια γωνιά και τραβάει τα μαλλιά του κλαίγοντας. Ελπίζω η δουλειά που κάνουμε στο σχολείο να δίνει στα παιδιά τα εφόδια να καταλάβουν πόσο πραγματική είναι η ανθρωπογενής Κλιματική Αλλαγή, πόσο ευθύνεται γι’αυτή η σημερινή οργάνωση της οικονομίας και πώς η μελλοντική κοινωνία, εάν θέλει να έχει μέλλον, δεν θα πρέπει να στηριχτεί με κανέναν τρόπο στα σημερινά μοντέλα ανάπτυξης. Εκτός κι αν έχει δίκιο η ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ και η Χημεία που διδάσκω είναι κι αυτή κάποια «επινόηση των Κινέζων» για να πετύχουν τους δόλιους, το δίχως άλλο, σκοπούς τους.

Ο ύμνος του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας

Ο ύμνος του ΔΣΕ, που γράφτηκε από τον Λευτέρη Παπάζογλου, κυκλοφόρησε πρόσφατα σε μια ηχογράφηση μελών της ΚΝΕ και περιλαμβάνεται σε μια συλλογή με ανέκδοτα τραγούδια του ΔΣΕ που θα κυκλοφορήσει το ΚΚΕ με αφορμή τη συμπλήρωση 70 χρόνων από την ίδρυση του ηρωικού Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Η εκτέλεση βασίζεται στην πιο γνωστή μέχρι τώρα ηχογράφηση, αυτή της χορωδίας της ΠΠΣΠ, σε επιμέλεια του ίδιου του Γιάννη Χοντζέα.
Μιας και το κόμικ που ετοιμάζω έχει θέμα τον Εμφύλιο (θα κυκλοφορήσει μέσα στο 2017), συχνά σχεδιάζοντας ακούω τραγούδια της εποχής. Έπεσα λοιπόν τυχαία σε μια άλλη εκτέλεση του ύμνου, που δεν την ήξερα μέχρι τώρα (νόμιζα πως η ηχογράφηση της ΠΠΣΠ ήταν η μοναδική) και ομολογώ ότι την προτιμώ. Η εκτέλεση αυτή, όπως θα ακούσεις στο βίντεο που ανέβασα, ακολουθεί το ίδιο γενικό μοτίβο της γνωστής μελωδίας μα σε μινόρε. Δεν ξέρω αν έχει σωθεί η πρωτότυπη παρτιτούρα για να δούμε ποια ήταν η αρχική σύνθεση του Παπάζογλου. Την εκτέλεση αυτή τη βρήκα στο κανάλι peaea km στο ΥΤ, που δυστυχώς δεν επιτρέπει σχόλια για να ρωτήσουμε που τη βρήκε ο αγαπητός/η φίλος/η που την ανέβασε.
Αν κάποιος/α ξέρει κάποια πληροφορία παραπάνω, ας μας διαφωτίσει.

Ύμνος του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας
(Στίχοι/Μουσική: Λευτέρης Παπάζογλου)

Βροντάει ο Όλυμπος και πάλι
στη Γκιώνα πέφτουν κεραυνοί
σειώνται στεριές και τα πελάγη
όπλων ακούγεται η κλαγγή.

Νέο αντάρτικο γεννιέται
ν’ αγωνιστεί για λευτεριά
και τους φασίστες εκδικιέται
όπου τους βρει με αντρειά.

Ο όρκος μένει πάντα ένας
που έχει δώσει ο ΕΛΑΣ
ν’αγωνιστεί σκληρά ο καθένας
για να λευτερωθεί η Ελλάς

«Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα»
εμπρός ακόμα μια φορά
κράτα της λευτεριάς τη δάδα
στα δυο σου χέρια τα γερά.

1472

Το μνημείο του Αρχηγείου Τζουμέρκων ΔΣΕ στους Μελάτες Άρτας

 

 

 

Όλα για την Εύα

Στο τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου της Γένεσης περιγράφεται η Πτώση του Ανθρώπου. Πολλά έχουν γραφτεί γι’αυτές τις λίγες δραματικές αράδες, που εξηγούν, ας πούμε, το λεγόμενο Προπατορικό Αμάρτημα, το λόγο για τον οποίο όλοι οι άνθρωποι γεννιόμαστε με ένα ερωτηματικό πάνω απ’το κεφάλι μας και ζούμε τη ζωή μας με πόνο.

eve

Πάντα έβρισκα συναρπαστικό το θάρρος της Εύας. Κακώς κάποιοι αποκάλεσαν το Διάβολο “πρώτο επαναστάτη”, αυτή η θέση ανήκει στην Εύα. Εκείνη ζούσε στον Παράδεισο, τα είχε όλα με κάποια έννοια. Αλλά όχι. Αυτός ο φιλόξενος και μεγαλόκαρδος ιδιοκτήτης του Παραδείσου σημάδεψε την προσφορά του με έναν απλό περιορισμό: να μην πειράξουν οι πρωτόπλαστοι ένα συγκεκριμένο δέντρο, να μην φάνε από τους καρπούς του. Οι πρωτόπλαστοι είχαν στη διάθεσή τους χιλιάδες δέντρα, ζουμερούς καρπούς, γευστικούς πέρα από κάθε φαντασία. Όμως ο κήπος δεν ήταν δικός τους, ήταν του αφεντικού, κι αυτό ήταν το μήνυμα του περιορισμού που τους τέθηκε. Η Εύα δεν πόθησε τον καρπό, ούτε άπληστη ήταν, ούτε παρασύρθηκε από το φίδι. Η Εύα κατάλαβε πως αν αποδεχτεί αυτόν το μικρό, ασήμαντο θα έλεγε κάποιος, περιορισμό, όσο πλούσια και ανέμελη ζωή και να είχε στον υπέροχο κήπο, στην πραγματικότητα θα ήταν μια ζωή χωρίς Ελευθερία. Η Εύα, διεκδικώντας τον απαγορευμένο καρπό, έστειλε το δικό της μήνυμα στον Ελωχείμ, όλα ή τίποτα, και ο -μέχρι εκείνη τη στιγμή- φιλόξενος ιδιοκτήτης απάντησε όπως έπρεπε: τίποτα! από δω και στο εξής μόνο πόνος.

Την ιστορία της Εύας φυσικά κανείς μπορεί να τη διαβάσει όπως θέλει, είμαι σίγουρος πως ένα σωρό θεολόγοι διαφωνούν εντονότατα μ’αυτά που έγραψα παραπάνω. Το θέμα όμως με τις αλληγορικές ιστορίες είναι πως το νόημά τους υπάρχει μέσα μας και όχι μέσα τους. Ας διαφωνούν όσο θέλουν λοιπόν. Για μένα, η ιστορία της Εύας δεν μπορεί να διαβαστεί ξεχωριστά από μια δήλωση μετανοίας, που δόθηκε στους προγόνους μου και δεν υπογράφτηκε ποτέ. Μια απλή δήλωση, ένα παλιόχαρτο ασήμαντης αξίας, που η επιλογή να μην το υπογράψεις είχε την ίδια συνέχεια με την ιστορία του βιβλίου της Γένεσης: από δω και πέρα μόνο πόνος.

Ώρες ολόκληρες, σε συσκέψεις επί συσκέψεων και κείμενα επί κειμένων συζητούμε με τους συντρόφους και τις συντρόφισσες για την προοπτική της Αριστεράς, για τα λάθη και τις αδυναμίες στο πρόγραμμα και την οργάνωση του αγώνα, για την επικαιροποίηση και την ανάπτυξη των βασικών μας θέσεων. Ένα πράγμα δεν κάνουμε. Δεν βλέπουμε ότι η Αριστερά μας, και κυρίως οι αριστεροί μας, έχουν χάσει το τσαγανό της Εύας. Σουλατσάρουν μέσα στον κήπο του Αφεντικού, μασουλάνε τους ζουμερούς καρπούς. Παίρνουν προαγωγές και γίνονται διευθυντές γιατί “έχουν παιδιά να θρέψουν”, γράφουν στα έντυπα του Αφεντικού αυτά που τους υπαγορεύονται γιατί “καμιά δουλειά δεν είναι ντροπή”, κουνάνε τις σημαίες του και προσκυνούν τις εικόνες του, αισθάνονται όμορφα όταν γίνονται στελέχη κάθε φύσης “καθ’ ομοίωσιν” του αφεντικού, γίνονται γραμματείς επιτροπών, βουλευτές, υπουργοί, αγγελάκια δηλαδή που τριγυρνούν στο κεφάλι του Αφεντικού και του σπάνε τα νεύρα δοξολογώντας το. Πού και πού, τραβούν φυσικά και καμιά διαμαρτυρία για το απαγορευμένο δέντρο. Με ωραία κείμενα μάς εξηγούν γιατί είναι λάθος να υπάρχει ο περιορισμός, μα οι φράσεις τους είναι τόσο μπερδεμένες ώστε το νόημα να χάνεται, ώστε κανείς να μην πάρει το λάθος μήνυμα, ορμήξει κατά το δέντρο και θυμώσει ο ιδιοκτήτης.

Είναι ωραίος ο παράδεισος, καμία συζήτηση γι’αυτό. Θέσεις, αξιώματα, μεγαλύτερος μισθός (ή έστω, κάποιος μισθός), αναγνώριση, ο παράδεισος τα δίνει όλα αυτά απλόχερα σε “έξυπνους και άξιους ανθρώπους”, και -παραδέξου το- πολλοί απ’τους αριστερούς μας είναι αρκετά έξυπνοι. Κι ακόμη, επιτροπές, επερωτήσεις, κοινοβουλευτικό έργο, συμμετοχή στη διοίκηση, τηλεοπτικές εμφανίσεις, δημόσιες σχέσεις με τους από πάνω. Μέσα σε μια βρωμερή θάλασσα εξαθλίωσης κάποιοι μπορούν να έχουν το κεφάλι τους πολύ πιο πάνω και να ανασαίνουν, γιατί να μην το κάνουν?

Η Εύα θα μπορούσε να μην τα είχε σκεφτεί ποτέ όλα αυτά. Θα μπορούσε να μην είχε παραβεί ποτέ την εντολή, μα τότε δεν θα είχαμε ούτε Ανθρωπότητα, ούτε Ιστορία, θα ζούσε για πάντα και θα ήταν σα να μην έζησε ποτέ. Αυτό συμβαίνει και με την Αριστερά μας. Κάθε φορά που κάνει πως δεν βλέπει το απαγορευμένο δέντρο, κάθε φορά που απλώνει το χέρι στους καρπούς του Αφεντικού, απλά σβήνει και πεθαίνει ή ζει σα να μην έζησε ποτέ.

Όχι, δεν είναι για μας αυτά τα ζουμερά φρούτα. Πίσω από τη γλύκα τους, αν δώσεις λίγη προσοχή, αφήνουν μια πικρή γεύση, ένα κακιασμένο χαμόγελο σαν μήνυμα μέσα στα μπισκοτάκια της τύχης, μια ψιθυριστή φωνή που λέει, “αυτός ο κήπος είναι του Αφεντικού, αυτό το φρούτο είναι του Αφεντικού, κι εσύ που το τρως, ανόητε, πάλι του Αφεντικού είσαι”.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Στις αμμουδιές του εθνικού πανικού

Όταν σφαγιάστηκε η Χημεία στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση δεν άνοιξε ρουθούνι. Δυο-τρεις ανακοινώσεις, μια διαμαρτυρία της ΕΕΧ κι αυτό ήταν όλο. Το αντικείμενό μου καταλαμβάνει πια μόλις 45 λεπτά του εβδομαδιαίου προγράμματος, σε απόλυτη αναντιστοιχία με το γεγονός ότι η Χημεία είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη Επιστήμη στο σύγχρονο κόσμο.

Κόπηκε μέρα μεσημέρι. Κι όμως, δεν βγήκε κανείς να φωνάξει πόσο ζημιώνεται το έθνος μας, πόσο κουτσουρεμένη βγαίνει η σκέψη των παιδιών, πόσο εύκολα απαρνούμαστε κομμάτι της πολιτιστικής και επιστημονικής μας κληρονομιάς. Δεν είχαμε ιντερνετικές εξομολογήσεις για το πόσο ανυπομονούσαν διάφοροι για το μάθημα της Χημείας, πώς τους ενθουσίαζε. Δεν είχαμε δημόσιο αυτομαστίγωμα του τύπου “πραγματικά λυπάμαι τον εαυτό μου που δεν έμαθα Χημεία όταν έπρεπε”. Πολύ περισσότερο, οι άνθρωποι που υποστήριξαν -με τα δικά τους επιχειρήματα- τη μείωση των ωρών διδασκαλίας της Χημείας δεν χαρακτηρίστηκαν από κανέναν ως “ανθέλληνες”, ως επικίνδυνοι, ως “αναρωτιέμαι πώς τους επιτρέπουν να διδάσκουν στα σχολεία μας”. Ακόμη και σήμερα η συζήτηση στον επιστημονικό κόσμο για την αυτονομία της διδασκαλίας των ξεχωριστών κλάδων των Φυσικών Επιστημών είναι εντονότατη, μα κατηγορίες τέτοιου τύπου δεν έχουν ακουστεί.

Τι στο καλό συμβαίνει λοιπόν με τη συζήτηση για τη μείωση/κατάργηση της διδασκαλίας των “αρχαίων” από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο? (αυτή είναι η πραγματική συζήτηση. Όλα τα υπόλοιπα είναι φασαρία εκ του πονηρού). Γιατί αυτή η ένταση και το άγχος?

LinA

Παρένθεση. Οικογενειακό μαζικό τραπέζωμα. Όλοι χαρούμενοι, είχαν καιρό να βρεθούν, αγκαλιάζονται, λένε τα νέα τους. Τρώνε, συζητούν. Κάποια στιγμή, κάποιος λέει τη λάθος κουβέντα, μια κουβέντα που θα μπορούσε και να πέσει κάτω. Μέσα σε λίγα λεπτά το τραπέζωμα έχει διαλυθεί, πικρά λόγια λέγονται, ιστορίες από παλιά ζωντανεύουν σε διάφορες βολικές εκδοχές και φεύγουν όλοι στενοχωρημένοι και “σιγά μην ξαναπατήσω εγώ στης μάνας σου” ή κάτι τέτοιο.

Έτσι συμβαίνει στις οικογένειες που έχουν άλυτα προβλήματα, προβλήματα συγκρότησης, ένοχα μυστικά…

Τι σχέση μπορεί να έχουν όλα αυτά με την πρόταση για μείωση/κατάργηση της διδασκαλίας των “αρχαίων” από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο?

Η ένταση της σημερινής συζήτησης δεν δικαιολογείται από το ίδιο το αντικείμενό της. Όμως στην πραγματικότητα δεν είναι τα “αρχαία” αυτό για το οποίο συζητάμε, όσο κι αν κανείς νομίζει ότι αυτό κάνει. Η πρόταση για τη χαλάρωση των “αρχαίων” είναι η λάθος κουβέντα στο οικογενειακό τραπέζωμα. Είναι η κουβέντα που θυμίζει στην οικογένεια το ένοχο μυστικό της, το πτώμα που κρύβει στο υπόγειο.

Η συζήτηση για τα “αρχαία” ξαναφέρνει στην επιφάνεια όλους τους καταστατικούς μύθους του Ελληνικού κράτους, της αδιατάραχτης συνέχειας, της ομοιογένειας, της καθαρότητας, του ίδιου του συστατικού του δικαιώματος. Ξαναζωντανεύει το γλωσσικό πόλεμο, αυτόν τον εξαιρετικό -μα καλά κρυμμένο- συνοδοιπόρο του ταξικού πολέμου, φέρνει στην επιφάνεια όλο εκείνο το απεχθές, πολιτικά ετερόκλητο, φάσμα των νεοκαθαρευουσιάνων και των υπέρμαχων του “πολυτονικού”, των “ν” του “ως” και της “πειθαρχίας που σε διδάσκει η αρχαία Ελληνική”. Πάνω απ’όλα, ξεσκάβει το πτώμα του πολιτισμικού και γλωσσικού πλούτου αυτού του τόπου που τσακίστηκε με λύσσα πότε από το χωροφύλακα, πότε από το δάσκαλο και πότε από το διπλωμάτη.

Αυτή είναι η πηγή της έντασης, σ’αυτή πρέπει να τοποθετηθούμε. Η Ελληνική Αριστερά κάποτε σήκωσε αυτή τη μάχη αναδεικνύοντας διανοητικούς γίγαντες και μεγάλους δασκάλους. Ας ξαναπιάσουμε το νήμα τους.

 

 

*  Κάποιοι λένε ότι η συζήτηση για τα “αρχαία” είναι παρελκυστική. Ότι προωθείται πονηρά για να μην δούμε το πραγματικό ζήτημα που είναι οι περικοπές που γίνονται στην εκπαίδευση. Η απάντησή μου είναι ότι αν μια συζήτηση σηκώνει τέτοια αναστάτωση μέσα στην κοινωνία, τότε είναι μια συζήτηση που οφείλει να γίνει. Ακόμη, εάν απειληθεί έστω και μια διδακτική ώρα συναδέλφου, εγώ προσωπικά θα είμαι, όπως πάντα, στο δρόμο. Την προηγούμενη φορά που απειλήθηκαν συνάδελφοι/ισσες μας, με τις διαθεσιμότητες που έφερε η τρικομματική κυβέρνηση Σαμαρά/Βενιζέλου/Κουβέλη, βγήκαμε σε μια απεργία με συμμετοχή χωρίς προηγούμενο και σε μαχητικές κινητοποιήσεις που κράτησαν μέχρι και την αποκατάσταση των ανθρώπων μας. Δεν είμαι σίγουρος, και πες ό,τι θες, πως στο στρατόπεδο των κεντρικών δημόσιων υπερασπιστών των “αρχαίων” υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που συμπαραστάθηκαν στον αγώνα μας τότε ή πρόκειται να συμπαρασταθούν αν κινδυνέψουν συνάδελφοι φιλόλογοι. Πάλι εμείς θα είμαστε στο δρόμο και πάλι εκείνοι θα λένε για περιττούς τεμπέληδες δημοσίους υπαλλήλους…

** Κάτι ακόμη εξαιρετικά ενδιαφέρον, που αξίζει νομίζω να το γράψω εδώ. Την άποψή μου για τη διδασκαλία των “αρχαίων” και ιδιαίτερα για την ιδεολογική χρήση της τη λέω με κάθε ευκαιρία και φυσικά την είπα και τώρα. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που υπέθεσαν αυτόματα, χωρίς καν να το σκεφτούν ελπίζω, ότι αυτό έχει να κάνει με το γεγονός ότι θεωρώ τα “αρχαία” δύσκολα, ότι δεν ήμουν καλός σ’αυτά σαν μαθητής, ότι δεν τα αγαπώ. Δεν τους πέρασε καν απ’το μυαλό ότι η θέση μου αυτή μπορεί να ξεκινά από το ακριβώς αντίθετο. Δεν είναι βλάκες (κάποιοι απ’αυτούς τουλάχιστον), μα αυτό δείχνει τη φύση της συζήτησης που λέγαμε παραπάνω: Εμείς που δεν θέλουμε τα “αρχαία” από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο τα μισούμε ενώ οι άλλοι που τα θέλουν τα αγαπούν. Σωστά. Ακόμη κι αν πρόκειται για ανθρώπους που η μόνη τους σχέση με την αρχαιότητα είναι κάτι περικεφαλαίες που φορούσαν στα συλλαλητήρια του 1992, ίσως και μερικοί “αρχαιοελληνικού” τύπου χαρακτήρες στα πανώ των υποστηρικτών της εθνικής ποδοσφαιρικής ομάδας της Ελλάδας…

*** Για το γλωσσικό πόλεμο δεν θα πω εδώ πολλά, έχω ξαναγράψει. Αν και νομίζω ότι η άποψή μου καλύπτεται απ’αυτήν την υπέροχη σκηνή με τον αγαπημένο ηθοποιό, Γιώργο Γαβριηλίδη, που θα τη δεις αν πατήσεις πάνω στην εικόνα του. Enjoy! (από το αρχαιοελληνικό “εντζόυ”)

gg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Previous Older Entries